Saturday, December 15, 2012

Ойрын хэдэн сар муу блогоо ор тас мартсан байна шүү. Сүүлийн 2, 3 бичлэг чухал мэдээлэлтэй байсан боловч фонд нь танигдаагүй орсноос болоод бичих дур сонирхлыг унтраасан нь үнэн бөлгөө. Тэр цаг үеэс хойш БИ гэдэг хүний ажилладаг орчин, авдаг цалин, найзалдаг хүрээлэл өөрчлөгдсөн шүү. Ер нь хүн нөгөө цаг хугацаа, найз нөхөд, гэр бүлээ мартан шахан хийдэг дуртай зүйлээ олохоороо л зорилготой, тэмүүлэлтэй, урам зоригтойгоор мөнгөний төлөө санаа зовохгүйгээр зүтгэдэг юм байна гэдгийг сайн ойлгоод байгаашдээ хэхэ. Гэр бүлээ амжуулж хүүхэд шуухадтай болсон найзууд, хүүхдийн мөрөөс болсон зарим нэг хүмүүс нас чинь оройтлоо, эмэгтэй хүн эртхэн хүүхэд гаргахгүй бол болдгүйн шүү, нас чинь яваад ирэхээр хүн тоохгүй зэргээр ятгах гэж оролдож байх хэдий ч би гэдэг хүн энэ талаар тухтай тайван бодоочгүй яваад байдаг. Хүнд өөрийн гэсэн бодол байдагдаа тэрүүгээр бол миний хувьд ер нь хүн ялангуяа эмэгтэй хүн мэдлэг боловсролоороо өөрийнхөө өмсөж зүүх, идэж уух, зугаалах зэргийнхээ мөнгийг олоод байхаар болсон үедээ л хүүхэд гаргаж хүнтэй суух нь чухал мэт санагддаг. Хүн бол зэвүүн амьтан ш дээ ямар нэгэн байдлаараа хэн нэгнээс илүүгээ мэдэхээрээ дарангуйлах шинж нь цухалзах гээд байдаг.

Monday, March 12, 2012

Øèíý ãàçàð øèíý ç¿éë ýõë¿¿ëýõ íü

2004 îíä ªâºðõàíãàé Àðâàéõýýð õîòîä 10 æèë òºãññºíººñºº õîéø èðýýã¿é áàéæ áàéãààä ºíãºðñºí çóí 80-í æèëýýð àíõ èðñýí. Òýãýõýä øèíýýð áàéøèí áàðèëãà íýëýýä íýìýãäñýí Õóðèìûí áîëîí Ñïîðòûí Îðäîí, Õ¿¿õäèéí Ïàðê ãýýä íàìàéã áàéõàä áàéãààã¿é ç¿éëñ îëîí áîëñîí áàéëàà. Îé áîëîõ ãýæ áàéãàà ãýýä òîõèæèëò øèíý÷èëò ÷ ñàéí õèéñýí ñàíàãäñàí. Íààäàì ãýýä àéìàãòàéãàà ÷ ñàéí òàíèëöààã¿é ë áóöñàí þì.
Òýãýýä 12 ñàðä íýã àçààð Èçðàéëü óëñûí Òåëü-Àâèâ õîòîä Äýëõèéí Çàëóó Ìàíëàéëàã÷äûí àíõäóãààð ×óóëãàíä îðîëöîõ çàâøààí òîõèîëäîîä òèéøýý î÷èõîä Ìîíãîëîîñ áè ãàíöààðàà áàéñàí. Óã íü òóñ õóðàëä øààðäëàãûã íü õàíãàñàí (øààðäëàãà íü òèéì ñ¿ðòýé áàéãààã¿é)17-28 íàñíû õýí ÷ îðîëöîõ áîëîìæòîé, öààíààñàà á¿õ òºëáºðèéã íü äààñàí ¿íýõýýð äýýä õýìæýýíä çîõèîí áàéãóóëàãäñàí àðãà õýìæýý áàéñàí. Òýãýõýä áè ãàíöààðàà áàéãààãàà íýõõõ ìóíäàãòàà ãàíöààðàà áàéíà ãýæ áîäîîã¿é. Õàðèí äèéëýíõ çàëóó÷óóä ìàø ñàéõàí áîëîìæóóäûí òàëààðõè ìýäýýëëýýð õîìñ áàéäãèéí ë ¿ð ä¿í ãýæ áîäñîí. ̺í òýíä î÷ñîí çàëóó÷óóä ÿìàð ÷àäâàðëàã áîëîõûã ìýäýðñýí. Òýãýýä ë øèíý ñîðãîã, õýðýãòýé ìýäýýëëèéã ºñâºð ¿å, çàëóó÷óóäàä öàã òóõàéä íü õ¿ðãýäýã áîëîí òýðõ¿¿ ìýäýýëëèéã îëæ àâàõ ãîë ÷àäâàð áîëîõ àíãëè õýë, èíòåðíýòèéí õýðýãëýýíä ÷àäàâõæóóëàõ, áàñ íýã ò¿ëõ¿¿ àíõààð÷ ÿâäàã îõèä, çàëóó ýìýãòýé÷¿¿ä, áýëãèéí öººíõ õ¿ì¿¿ñèéí ýð¿¿ë ìýíä, íºõºí ¿ðæèõ¿é, õ¿íèé ýðõèéí ÷èãëýëèéí çºâëºãºº, ìýäýýëýë, ñóðãàëòûã õ¿ðòýýìæòýé õ¿ðãýæ ÷àääàã, ÿìàð ÷ íàñíû õ¿ì¿¿ñò õóâü õ¿íèé õºãæèë, àìüäðàõ óõààí ãýãýýðëèéí ñóðãàëò ÿâóóëäàã ìàø ñàéõàí ãàçàð íýýõ þìñàí ãýæ áîäîæ ýõýëñýí. Íýãýíò ñàíàà îðæ èðýýä áîëîìæòîé ñàíàãäàõààð õóðäàí ýõë¿¿ëýõýýð ÿàð÷ ýõýëñýí. ÕÀÀÍÀ áàéõ âý ãýäýã íýã øèéäýõ àñóóäàë áàéñàí ó÷èð íü íàéç çàëóó, õººðõºí íîõîé, ãýð îðîí, àõ ýã÷ ä¿¿, íàéç íàð ìààíü õîòîä áàéãàà ó÷ðààñ ººðèé㺺 áîäâîë Óëààíáààòàðò íýýìýýð áàéñàí áîëîâ÷ õ¿í á¿õýí õîò õîò ãýýä áàéâàë õýçýý õºäºº ð¿¿ ñàéõàí ç¿éëñ èðýõ âý, òýíä áàéãàà õ¿ì¿¿ñò õýí õýðýãòýé ìýäýýëëèéã íü õ¿ðãýõ âý òýä íàð ÷ ãýñýí õºãæèõ, ìýäýýëëýýñ õîöðîõã¿é áàéõ ýðõòýé ãýäãèéã áîäîëöñîíû ýöýñò Àðâàéõýýðò èðýýä "Çàëóóñ Õºãæëèéí Òºâ" íýðòýé ãàçðàà íýýãýýä, îôôèñòîî áàãà çýðýã òîõèæîîä, ¿éë àæèëëàãààãàà ñàíàñàí õýìæýýíäýý ýõýëæ àìæààã¿é áàéãàà÷ ãýñýí áîëîìæèéí ÿâàãäàæ áàéíà. Ãîë íü îðæ èðñýí õ¿ì¿¿ñ èéì ç¿éëñýýð ¿íýõýýð äóòàãääàã, ñóì áîëîí àëñëàãäìàë ãàçàðò á¿ð èë¿¿ õýðýãòýé áàéäàã ãýäãýý ó÷èðëàí ÿðèõûã ñîíñîîä, çàðèì íýã óðüä íü õàìò àæèëëàæ áàéñàí áîëîí íàéç íºõ人ñºº óðìûí ¿ã àâààä çºâ ç¿éëèéã ýõë¿¿ëæ áàéãààäàà ñýòãýë õàíãàëóóí, ºäºð òóòìûí ñààä áýðõøýýëèéã ¿ë àæðàí ë ÿâæ áàéíàäàà. Òóí óäàõã¿é áîëîâñðîë, õ¿íèé õºãæëèéí ÷èãëýëèéí öîãö ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ñóðàã÷, îþóòàí, çàëóóñûí õýðýãòýé ìýäýýëëýý àâäàã, ÷ºëººò öàãàà ºíãºðººõ äóðòàé ìàø ãî¸ îþóíëàã ãàçàð áîëîí ñóìäóóä ðóó ñàëáàðàà íýýõ áîëíîî. ÀÌÆÈËÒ:)

Wednesday, March 7, 2012

Ñòåíôîðäûí Èõ Ñóðãóóëüä ñóðöãààÿ!

2010-2011 îíû äýëõèéí øèëäýã èõ ñóðãóóëèóäûí 13-ð áàéðàíä îðñîí Ñòåíôîðäûí Èõ Ñóðãóóëèéí îíëàéí ñóðãàëòóóä íýýëòòýé áàéõààð íü òèéì ìóíäàã ñóðãóóëèéí áàãø ïðîôåññîðóóä íü õ¿ðòýë ÿàæ ÿðüäàã ÿìàðõóó áàéäãèéã ìýäüå ãýñýí ñîíèðõîë õºä뺺ä á¿ðòã¿¿ëýýäýõñýí. Òóí óäàõã¿é ýõëýõ ãýæ áàéíà. Òà ÷ ãýñýí ñóðàõ áîëîìæòîéí áàéíàëýý.

Dear Chimedee,

We're now live!!! Thank you all for your patience during these past couple of weeks. The first week of lectures, slides, and problem sets are all posted. The discussion forum is live. Please click here to get started:

http://crypto-class.org/

Even though you've already signed up, you need to register and choose a password in the left side of the login box the first time you go to the site.

The class will last for six weeks and officially starts on March 12. We will be covering two topics per week. Each topic will consist of a series of lectures with some embedded questions. There will be a weekly programming assignment plus a weekly problem set. The first week's assignments are posted and are due on March 26th.

I encourage you to participate in our online discussion forums by asking and answering questions and discussing the material. We also welcome feedback on the course and the assignments.

Please also forward this email to friends who might be interested in learning about cryptography or who might just be interested in this new form of online education. If you have friends taking the class, I strongly encourage you to form a study group to discuss the material. You might even find that it's more fun to watch the videos in a group.

Welcome again and I hope that you find this class stimulating and thought provoking.

Dan Boneh

If you do not wish to receive any more emails from us, please reply to staff+unsubscribe@free-class.org.

Thursday, January 5, 2012

Íýã ë ãî¸...?

Äýëõèéí òºãñãºë áîëíî ãýæ ñ¿ðä¿¿ëñýí àéõòàð 2012 îíòîé í¿¿ð çîëãîñíîîñ õîéø øèíý þì ñàíàà÷ëàí á¿òñýí ÷ á¿òýýã¿é ÷ ¿çýýä îíîõ àëäàõûãàà ¿çýæ çàëóó íàñàà ñîðüæ ¿çìýýð ñàíàãäààä òîãòâîðòîé ÷ àìàð÷ ÷àäàõàà áîëü÷îîë áàéíà. Íýã þì õèéõ þìñàí ãýýä áîä÷èõîîðîî ýöñèéã íü ¿çýõýýñ íààø ñàíàà àìàðäã¿é õýö¿¿ çàíòàé òºðñºí íü çàðèìäàà òºâºãòýé ñàíàãääàãèéã íóóãààä ÿàõàâ. Ñàíàñíàà áèåë¿¿ëýõ ãýýä ÿâàõàä îäîîãèéí áàéäëààð òóëãàðààä áàéãàà íýã ÿðâèãòàé àñóóäàë áàéãàà íü õýòýðõèé õóâèéí ÷ ãýëýý ìàãàäã¿é ýíä áè÷âýë ìèíèé äîòîð áóé áà÷èìäàë æîîõîí ÷ ãýñýí áàãàñàõ þì øèã ñàíàãäààä...õýí ÷ áàéñàí èä õèéæ á¿òýýõ õ¿ñýë ýðìýëçëýýð ä¿¿ðýí ÿâàà öàãòàà ãàíöààðàà "øóâóó øèã ýðõ ÷ºëººòýé" áàéõ õýðýãòýé þì ãýäãèéã ë áèåýðýý ìýäýð÷ áàéíà. Çàðèìäàà ÷ áóñäûí àäèë ãýð àìüòàé, ýð÷¿¿äèéí õ¿ñäýã õýìæýýíä òààðóóëàí á¿ñã¿é õ¿í ãýäãýý (ñàéí ýìýãòýé) ìýäýðäýã òºðñºí áîë ÇÀÀÂÀË õî¸óë áîëæ ýìýãòýé íü õ¿¿õýä ãàðãààä, ãàë òîãîî ñàõèàä íàñàà áàðàõ òýíýãëýëòýé ýâëýð÷ áîëîõ ë áàéëàà. ÒÝÍÝà ÒÝÍÝà ÒÝÍÝÃ

Thursday, April 21, 2011

Надад тусалсан бүгдийг үзэн ядаж байна...

...Сайхан эелдэг зан,өрөвдсөн харцаар хуяглан "туслах" зэвсгээр онилж байгаад хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл,оролдлого,өөрийгөө дайчлах чармайлт а хэрвээ алдсан бол унаж бүдрэх,тартагтаа тулах эрх чөлөөг минь харвасан та бүгдийг үзэн ядан бачуурч байна.
Дөнгөж сая "Сайтар эргэцүүл" жүжгийг үзчээд дээрхи солиорсон үнэнийг бичих зориг гарлаа л даа.
Тиймээ,инээсэн хөөрхөн зан гаргасан, юугаар ч дутаадгүй эрх чөлөөний хулгайчуудыг газар авахаас нь өмнө Стив шиг л буудан алахгүйгээр халз тулж өөрсдийгөө хамгаална гэдэг үнэхээр хэцүү хэцүү.
Хэдийгээр үнэхээр ач буян санаад тусалж байлаа ч өөрийнхөө хүчийг мэдрэх, шинэ авьяас чадвар бололцоог нээх хүсэл эрмэлзлийг нь зогсоож бүр явсаар урагшлуулах биш арагшлуулах бүр амьд үхдэл мэт болгох эх үүсвэрийг нь тавьж байдгаараа бүр аймшигтай.

За тэхээр миний зүгээс энэ бүгдийг ойлгосноос хойш бусдынхаа бүх зүйлийг хүндэтгэх, ямар "байсан" "байгаа" "байх" эрх чөлөө, сонголтыг дээдлэхээ амалж байна. Мөн энэ хэрээрээ миний эрхийг хөндөх гэсэн бусдаас дээрхийг шаардах болно.
ЭРХ ЧӨЛӨӨ=АЗ ЖАРГАЛ

Wednesday, April 13, 2011

Өөрийгөө хурцлахуй

Өөрийгөө хурцлах гэдэг нь бие махбод, оюун ухаан, билиг чанар, нийгэм/сэтгэл санаа гэсэн бидний мөн чанарын дөрвөн царааг бүгдийг нь тогтмол, шат дараалан, ухаалаг, тэнцвэртэйгээр дасгалжуулна гэсэн үг гэнэ.
Дээрхи мөн чанаруудаа хөгжүүлэхийн тулд БОДЛОГОТОЙ БАЙХ нь хамгийн чухал.

БИЕ МАХБОДЫН ЦАРАА:
Бие махбодын цар хүрээнд зүй зохистой хоол хүнс идэж, хангалттай амарч тайвшрах, тогтмол дасгал хийх зэргээр биеэ зөв, үр дүнтэй тордох багтана. Дасгал бол нэг их яаралтай биш болохоор нь бидний ихэнх маань хийгээд байдаггүйн улмаас эрт орой хэзээ нэгэн цагт эрүүл мэндээ хойшлуулах аргагүй хямралт асуудалд оруулчихдаг. Ихэнхдээ бид дасгал хийх хангалттай цаг байхгүй байна гэж үздэг нь өрөөсгөл ойлголт юм. Жишээ нь: 7 хоногт 3-6 цаг буюу багаар бодоход өдөрт 30 минут гаргах тухай л ярьж байна. Цаана үлдсэн 7 хоногийн 162-165 цагт асар их ач тустай нөлөөлөхийг бодолцоод үзвэл энэ нь тийм ч их хугацаа биш байгаа биз!

БИЛГИЙН ЦАРАА:
Билгийн цараагаа сэргээх нь таны амьдралыг удирдлага, залууртай болгодог. Билгийн цараа бол таны цөм, төв, эрхэм үнэт зүйлсийн бүрдэлдээ үнэнч байхуй юм. Миний хувьд агуу их хүч энерги мэдрүүлсэн ном унших, хөгжмийн суут бүтээлд автан умбасан үедээ сэргэн, хүч чадлаа сэлбэж, төвлөрөн, үйлчлэн зүтгэх зориг маань сэлбэгдэн билгийн шинэчлэлтийг мэдэрдэг. Зарим хүн байгаль дэлхийтэй харьцахаараа ийм мэдрэмжийг авдаг зэрэг янз бүр л байдаг байх. Тэгээд ер нь хийж байгаа аливаа үйлдэл чинь зөвхөн өөрийгөө яаж бөөцийлөх талаар санаа тавьдаг биш харин эерэг зөв сэдэлтэй байх юм бол ямар ч асуудалгүй.

ОЮУН УХААНЫ ЦАРАА:
Бидний олонх нь оюун ухааны хөгжил, сурч боловсрох үйл ажиллагааг албан ёсны сургалтанд даатгадаг. Тэгээд сургалтын гадаад хэлбэр болох сургуулиа төгсмөгцөө оюун ухаанаа хатингаршуулчихдаг. Бид чухал, гүн гүнзгий утгатай ном уншихаа больж, ажил үйлийнхээ хүрээнээс хальсан шинэ сэдвийг сонирхон судалж, задлан шинжилж үзэхээ байж, ядахдаа шүүмжлэх биш өөрсдийн аливааг илэрхийлэх чадвараа зүгээр л сорих үүднээс тунгаасан, товч тодорхой зүйл бичихээ ч байдаг. Үүний оронд зурагт ширтэн хамаг цагаа өнгөрөөдөгдөө.
Оюун ухааныг сэргээн хөгжүүлдэг хамгийн чухал зүйл бол оюун ухааныг байнга хурцлан тэлдэг тасралтгүй байнгын боловсрол юм. Тухайлбал: мундаг сэтгэгч нарын ертөнцөд нэвтрэх гол түлхүүр болох сайн зохиолууд унших. Тэгээд ч бодлоготой хүмүүс өөрийгөө боловсруулах өчнөөн олон арга замыг олдог. Оюун ухааны ирээ хурцлах өөр нэг хүчирхэг арга бол БИЧИХ. Бодол, туршлага, зөн, ухаарлаараа өдрийн тэмдэглэл юмуу блог бичих нь оюун ухааныг тодорхой, цэгцтэй, нөхцөл байдлыг бүрэн дүүрэн хардаг болгодог.

НИЙГЭМ/СЭТГЭЛ САНААНЫ ЦАРАА:
Бусадтай харилцаж буй харилцаанд бидний сэтгэл санаа, сэтгэлийн хөдөлгөөн, мэдрэмж зэрэг нь онцгой биш юмаа гэхэд үндсэндээ илрэн гардаг учраас нийгмийн болоод сэтгэл санааны цараанууд хоорондоо нягт холбоотой байдаг байна.

... Жорж Бернард Шоу нэгэн удаа ингэж хэлсэн удаатай:
"Агуу хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн зорилгынхоо төлөө өөрийгөө зориулна гэдэг амьдралын жинхэнэ баяр баясгалан билээ. Энэ хорвоо намайг аз жаргалтай байлгахын төлөө байдгаа зориулахгүй байна хэмээн гомдоллон, өвчин зовлон, гуниг гансралд автаж, хувиа хичээн түгшиж явдаг өчүүхэн амьтан байхын оронд байгалийн хүч нь бол. Амьдрал маань бүхэлдээ нийгэм, олон нийтэд харьяалагддаг гэж би үздэг болохоор хорвоод тоос хөдөлгөж буй цагтаа үүний төлөө чадах бүхнээ хийх эрхээ эдэлнэ. Насан эцэслэхдээ би хамаг байдгаа шавхтал ашигласан байхыг хүсч байна. Хэдийчинээ бэрхийг бүтээнэ төдийчинээ би сайхан амьдарна. Амьдарч байгаагийнхаа төлөө баяснам. Миний хувьд амьдрал гэдэг зуурхан асаад унтрах зул биш. Гартаа барьж буй хэдэн хоромдоо аль болох хурц дүрэлзүүлээд ирээдүй хойчдоо дамжуулах гайхамшигт бамбар билээ."

Бидний мөн чанарын дөрвөн цар хүрээ болох бие махбод, оюун ухаан, нийгэм/сэтгэл, билгийн чадавхиа сэргээн шинэчлэхдээ тэнцвэрийг баримтлах хэрэгтэй. Алийг нь ч дангаар нь сэргээсэн амьдралд чамгүй чухал нөлөөтэй боловч дөрвөн царааг бүгдийг нь ухаалаг, тэнцвэртэйгээр сэргээхийн төлөө хичээх юм бол хамаагүй илүү үр ашигтай. Харин аль нэг царааг орхигдуулан үл ойшооход үлдсэн гуравт нь сөргөөр нөлөөлдөг гэдгийг санаарай.

Стивен Ковей "Өндөр бүтээмжтэй хүний 7 дадал, зан чанарын ёс зүйг сэргээх нь" номноос өөрт тусгаж авснаа та нартайгаа хуваалцахыг хүссэн юм болгооно уу.

Monday, April 4, 2011

ЭРЧҮҮД ТА НАР БҮГДЭЭРЭЭ ИЙМ ҮҮ?

Сүүлийн үед эсрэг хүйстнээ илүү танин мэдэх чиглэл рүү ном, мэдээлэл уншаад байгаа. Гэтэл ихэнх нь миний баримталдаг зарчим, мөн чанартай зөрчилдөөд, энэ чигээрээ гүрийвэл ааш муутай, халамжгүй, эр тогтоодгүй нэртэйгээр нас өтлөх бололтой. Харин, эсрэгээр нь ямар байвал нөхөртэй байх вэ гэдэг дээр тодорхой жишээ дурьдмаар байна л даа.
Төрийн албанд гайгүй ажилтай ганц бие нэг залуу "Эмэгтэйчүүд та нар жаахан тэнэгдүү байх хэрэгтэйшдээ ер нь" гэж ам алдхаар нь ЯАГААД? чинь тэрээр "ухаантай бүсгүйчүүд биднээс хараат бус байхыг эрмэлзэж энэ байдлаа ч бий болгож чаддаг өөрийн гэсэн мөрөөдөл зорилготой, тэмүүлэлтэй бөгөөд хууль эрхээ мэддэг учраас гарт баригдаж үгэнд орохдоо хэцүү тиймээс ийм хүмүүс хоорондоо таарвал ар гэр, үр хүүхдээ хэн нь авч явах юм бэ?" гэж байгаа байхгүй юу.

Тэгэхээр ганц энэ залуу ч бус бүх эрчүүд эмэгтэйчүүд бидэн дээр дөрөөлж өөрсдийнхөө зорилгыг биелүүлэхийг хүсдэг нь ойлгомжтой. Зарим бүр муухай нь хайртай дуртай үхлээ хатлаа гэсэнд нь итгээд өөрийгөө зориулан, нөхрийнхөө төлөө гэсэн эмэгтэйчүүдийг биеэ зөнд нь хаясан, үс нь сэгсийгээд үрчлээ сууж сексийн таашаал амсуулж чадахгүй гэх зэргээр өөнтөглөн гараа гарган угааж өгсөн хувцсыг нь өмсөн залуу охидуудтай шалиглан завхайрах байдал хэвийн үзэгдэл болждээ... Иймэрхүү явдал "нийгэм нь ийм юм чинь" гэдгээр өөрийгөө хаацайлсан 30-40 насныханд түгээмэл юм шиг санагдсан. Аргачгүй л юм л даа гэр бүлийн хэрэгцээнээс гадна буудлын болон охидуудад кармааны мөнгө өгөх хэмжээний амьдрал нь тогтож байгаатай нь холбоотой.

Саяхан нэг ФМ-ээр янхандалтын тухай хэний буруу, яагаад бий болоод байгаа тухай ярилцаж байсан. Тэгээд сонсч байтал шууд утсанд нь дандаа эрэгтэйчүүд холбогдоод биеэ үнэлэлт бол хялбар аргаар мөнгө олох гэсэн эмэгтэйчүүдийн буруу, үүнийг багасгахын тулд Хятад, Тайландад байдаг шиг тодорхой гудамж юмуу шилэн хорго бий болгох нь зүйтэй гэж зөвлөж байгаамдаа. Үүнийг би 100% эсэргүүцсэн. Яагаад гэвэл: бүсгүйчүүд, ялангуяа, монгол эмэгтэйчүүд угийн цэвэр ичимтгий зангаараа хэдийд ч хаана ч эрчүүдийг эхэлж өддөггүй. Харин эрчүүд "улс төрөөр оролдохгүй бол улс төр намайг оролдоод байна" гэдэг шиг байдал үүсгэчээд эцэст нь бүх бурууг эмэгтэйчүүд рүү бухдаг хатуухан хэлвэл арчаагүй, дорой амьтад.

Та нар ч гэсэн ажиглаж л байгаа байх: чадварлаг, боловсролтой, жендэрийн мэдлэгтэй бүсгүйчүүд ганц бие эсвэл гадны иргэдийг сонгосон байгааг. Энэхүү үзэгдлийг монгол цусыг бохирдуулж, МОНГОЛ УЛС-ыг бусниулах мэтээр буруутгах нь ёстой тэнэглэл шүү.

Дүгнээд уриалахад ЭРЧҮҮД минь ээ! Эмэгтэйчүүд нь хүсэл мөрөөдөл зорилгоо эрхэмлэдэг эрин үе ирсэн шүү тиймээс "үс урт ухаан богино" хэмээн дарангуйлах гэсэн зүйр үг аль хэдийн хоцрогдсон, "бүсгүй та хэр сайн хоол хийж чаддаг вэ, өөрийгөө гэрийн сайн эзэгтэй гэж боддог уу" гэдэг асуулт доромжлол мэт сонсогддог болсон, харин, ЭМЭГТЭЙЧҮҮДТЭЙ ХЭРХЭН ЗОХИЦОЖ АМЬДРАХ ВЭ гэдэг талаар бодож, биеэ бэлдэх цаг болсон ш дээ.

Friday, March 11, 2011

Хэрхэн залуу сайхан насаа хадгалан үлдэх вэ?

...Бодит наснаасаа бараг 10 насаар залуу харагддаг нэг найз маань ийм залуу байгаагийнхаа нууцыг "хүүхэд насандаа байнга эргэн очиж байх" гэж хэлдэг нь үнэн шүү. Хүүхэд нас бол эхээс мэндэлсэн цэвэр ариунаараа байгаа үе. Томрох тусмаа чөтгөр шинжийг бүрдүүлсээр байдаг бөгөөд хааяадаа ч гэсэн тэр ариухан үедээ очиж байвал муу муухай зүйлс нимгэрэх боломжтой.Мөн тэрээр чин сэтгэлээсээ аливаад хандаж, инээж чаддаг.

Ер нь сүүлийн үед юунд ч санаа зовохгүйгээр тухтай сайхан дулаан гэртээ орон дээрээ хөлбөрч холбирон дуртай номоо унших шиг жаргал байхгүй мэт санагдаад байх болсон. Хоёр идэж хоосон хонохгүйл бол болоо мэт. Хүний шунал хязгааргүй тул юмтай болох тусмаа ахидаг, ахих тусмаа чөтгөр шинжийг улам төгөлдөржүүлдэг иуухай араншинтай тэгээд ч эцсийн эцэст нүцгэн ирсэн нүцгэн буцах хорвоо.

Харин эсрэгээр 5 жилийн өмнө бол сурна сурна сурна гээл хэзээ үхэхээ мэдэхгүй мөртлөө шинэ юм л сурч байвал болоо мэт амралт чөлөөгүй л лекц семинар номын сан гэх газруудаар өнждөг байждээ. Одоо бодоход тэнэг ч юм шиг.

Энэ цагийн миний амьдралын зарчим өнгөрсөнтэйгөө зууралдаж сэтгэлээ чилээхгүй, ирээдүйгээ харж өөрийгөө яаруулж адгахгүйгээр зөвхөн энэ хоромдоо л сэтгэлийн амар амгаланг олж байх.

Анхны дурсамж...

Тусгаар тогтносны 1 сарын ойн өдөр өнөөдөр. 2011.03.11

Манайх хэзээнээсээ л хөдөөний айл байсан бөгөөд намайг 5-р анги төгссөн зун хотод ажилладаг том эгч аав ээж 2-т зээ төрүүлж өгөхөөр болсон тухай мэдээг дуулгасан тэр даруйд сумаас аймгийн төв рүү шилжих гэнэтийн шийдвэрийг гаргаж байсан 12 жилийн өмнө.

Сумын сургуулийн 5-р ангийн охин хичээлийн шинэ жил эхлээд удаагүй тэр нэг намар анхны хайрын захиа авч байж билээ.
...Дунай мөрний хөвөөнд
Дуутай бороо шаагиж байна
Дурлаж бичсэн захианы минь
Дугаар №1 ... гээл хэд хэдэн бадаг шүлэг бичсэний төгсгөлд хоёулаа үерхэе гэсэн байсан. Цочирдсон би захиагаа эгчдээ үзүүлтэл "жоохон юм байж битгий маяглаад бай хичээлээл хий" гэж шууд загнуулсан. Захианы эзэн паралель ангийн хөвгүүн хариуг нь өгөөгүйд тэгдэг байснуу эсвэл өхөөрддөг байснуу мэдкү зүгээр явуулахгүй гэзэг үснээс татаж зулгаана, нүүрэнд шохой түрхэх зэргээр шоглодог байж билээ. Тэр үед тэдний ангид англи хэлэндээ сайн намхан туниа муутайдуу бор хөвгүүн шилжиж ирснийг хэлэндээ гайгүй гэдгээр нь л бүүр түүрхэн санадаг тэгээд ч хэдхэн сар болоод зуны амралт эхлээд дараа жил нь шинэ газар төвхнөсөн болохоор "тэр" хэн байсныг мэдэх завшаан тохиолдоогүй ээ.

Оюутан болсноос хойш тэр залуутай санамсаргүйгээр цөөхөн тааралдахад хэзээний сайн найзууд мэт илэн далангүй харьцдагт нь битүүхэндээ гайхдаг л байсан ч нэг нутгийнх учраас ингэж хөөрхөн загнадаг байх гэж боддог байлаа. Гэтэл "нөхөр" 5-р ангид шилжиж ирэнгүүтээ л надад дурлачихсан, би түүнийг нь анзааралгүй шилжиж яваад сураг алдарцгаасан байсан гэсэн түүний хэлж ярьж бичиж байгаа зүйлст миний сэтгэл гэдэг чинь уярах янзтай болохоор нь тавийн талыг насалсан хашир зангаараа шалгалтанд оруулаадтал шууд F авчихсан. Одоо харин, би тухайн үед шалгалтаа хэтэрхий чанга авсан эсвэл эрэгтэй хүн магадгүй иймэрхүү шалгалтыг давдаггүй байх гэж бодоод хэрвээ чин сэтгэлээсээ сэдвээ өөрийн болгочоод дахин асуугдвал боломж олгоно гэсэн бодолтой байгаа.

Гэнэн цайлган цагаан бага насны үйл явдлууд бүгд л хөгжилтэй дурсамжууд юм даа.

Tuesday, November 30, 2010

Сайхан номнууд уншаадахлаа


Бараг таван жилийн өмнө Спенсер Жонсоны "Миний бяслаг хаачив" номыг Интерномын дэлгүүрт зогсоогоороо уншин амтанд нь орж байснаас хойш тэгтлээ их шургуу уншиж байсангүй гэтэл эртээдхэн Бразилийн нэрт зохиолч Пауло Коэльогийн Алхимичийг уншаад, бүр дахин уншаадахлаа. Гайхалтай.., "Алхимич" нь хүн өөрийнхөө зорьсон мөрөөдсөндөө хүрэхээр явах юм бол зам зуурт хүссэнд нь хүргэх дохио тэмдгүүд хөтөлдөг бөгөөд тэдгээрийг зүрх сэтгэлээ сонсон зөв таньж даган хувь тавилангаараа амьдрах тухай юм. Уншиж байх явцад "чи аливаа зүйлийг хүсэх юм бол, хүслээ биелүүлэхэд чинь Орчлонт ертөнц тэр чигээрээ тусална гэдгийг ямагт санаж яв" гэж хэд хэд тааралдана. Тэгээд номны хавтсан дээрхи нүд их сонин санагдаад өнгөртөл доорхи номон дээр гарах төвд сүмүүд дээр байдаг гэх ер бусын нүд пирамид дотор байгаа мэтээр дүрсэлсэн шиг байна. Ингэхээр пирамидуудыг манай иргэншлийн хүмүүс бус харин агуу их сэтгэлийн энерги болон билгийн нүднийхээ хүчээр атлантчууд барьсан түүн дотор Хүн Төрөлхтний Генийн Санг хадгалах зорилготой самадид орсон эртний иргэншлийнхэн байгааг далдуур хэлсэн байж магадгүй.
Юутай ч амттай ном байна уншаад үзээрэй.

Оросын нүдний мэс засалч Эрнст Мулдашевийн "Хүн мичнээс үүсээгүй" номноос нүд сэтгэлийн толь гэдгийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр ойлгохоос эхлээд хүн төрөлхтний үүсэл тархалт, Төвд Гималайн бүс нутаг дахь нууц агуйнуудад самадид орсон лемур, атлант, аричууд хүн төрөлхтний генийн санг хадгалан /хэрвээ дэлхий сүйрвэл тэд нар гарч ирээд амьдралыг үргэлжлүүлэх/ оршиж байгаа зэрэг маш сонин зүйлсийг мэдэж аваад үнэхээр их гайхлаа. Тэгээд тийшээ аялах ч хүсэл төрөөд Энэтхэг явж бясалгал хийдэг нэг найз руугаа мэйлдээдэхсэн чинь дараа жил явж магадгүй гэнэ. Юутай ч энэ номноос товчлоно гэж байхгүй ч сүүлийн хэсэгт энэ эрдэмтний өгсөн зөвлөгөөг та бүхэндээ уламжилмаар санагдлаа.
...өглөө гадаа гарахдаа таарсан нэгнээ дулаахан харцаар шагнаж, таатай үг хэлэхийг хичээгээрэй. Хүмүүс тан руу зовлон жаргалаа ярин ирдэг болоход та өөрийгөө аз жаргалтайг мэдрэх болно. Үл ойлголцол болон муу муухайтай таарахдаа битгий бухимдаж, мууг муугаар хариулаарай. Ингэхгүй байх нь таны эрхэмсэг, бардам чанарыг илтгэх болно. Битгий хий хоосон номлогч болоорой. Ингэх нь утгагүй зүйл юм. Хөдөлмөр, үйл ажиллагаагаараа сайн сайхан тэртэй тэргүй муу муухайг ялан дийлнэ гэдгийг харуулаарай! Муу муухайтай тэмцэхгүйгээр яагаад ч хөгжихгүй. Сайн муугийн тэмцэл бол хүний мөн чанар юм гэдгийг ойлгоорой. Бусад хүмүүсийг муу муухай зүйл хийснийх нь төлөө эргэлзэлгүй шийтгэж байгаарай. Учир нь муу үйлийн төлөө хүнийг шийтгэх нь сайн хэрэг бөгөөд харин огт тоомсорлохгүй байх нь муу үйл юм. Өөрийн ухамсарт итгэж бай. Өөрийгөө ч хайрлахгүй шаргуу хөдөлмөрлө. Хүнийг өрөвд, хайрла, дурла...

Monday, October 11, 2010

Өглөө эртийн бичлэг

Хөөрхөн блогтоо салхи оруулалгүй нэлээд удсан ч магадгүй энэ үе миний алдагдсан цаг хугацаа ч ахин ухаарлын учгийг атгуулсаан. Эргэн өглөөний хүндээ буцаж энэ өгүүлбэрийг бичиж байхад үнэхээр гоё байна. АМЖИЛТ АМЖИЛТ АМЖИЛТ...

Monday, May 31, 2010

"Гэнжийн туульс" буюу хүн төрөлхтний анхны роман

Хэдэн сарын өмнө Монгол-Япон төвийн номын санд хоёр өдөр дараалан сууж Японы үе үеийн эзэн хаадын ёс зүй, гоо зүй болон улс төрийн хэрэгцээг хангаж ширээний ном нь байсаар буй Мүрасаки Шикибү гээч 30 гаруйхан настай "ганц бие өрх толгойлсон" япон эмэгтэй зохиолчийн одоогоос 1000-аад жилийн өмнө бичигдсэн ч бүрэн бүтнээрээ өдий хүрч өчнөөн хэл дээр хэвлэгдсэний дотор 2009 онд О.Жаргалсайхан гуай тэргүүн дэвтрийг эх хэлнээ хөрвүүлж хүн төрөлхтний анхны романыг унших боломж олгосонд маш их талархаж байгаа.

Ерөнхий утга нь нэгэн хаан шивэгчиндээ маш хайртай болоод дундаас нь нэг хүү төрөөд, эх нь нас бардаг. Тэр хаан шивэгчин хоёрын хүү маш үзэсгэлэнтэй бөгөөд түүний амьдралд хандах хандлага, тэр баян тансаг дээд зиндаанаас хайр сэтгэл, бүсгүй хүний тухай нэгэн шөнө найзуудтайгаа ярилцаж буй нь сонирхолтой санагдсан учраас тэрхэн хэсгийг энд оруулмаар санагдсан юм. Мөн хайр сэтгэлтэйгээ учраад байгаа хөвгүүд, залуус нэг уншчихад хэрэгтэй роман байналээ.

*Хахакиги - гандирс, холоос харахад үзэсгэлэнтэй харагдавч ойртоод очиход үл үзэгдэх домгийн мод, сэтгэлтэй мэт санагдавч сэтгэлгүй хүнийг үүгээр адилтгах нь бий.

"Өлгөөд авахаар өөдтэй зүйл үгүй хүүхэн хийгээд өв тэгш сайн сайхан хүүхэн 2 адилхан ховор юм биш үү?"

- Бага зэрэг тоглоом наадмын үг унагаавал часхийсэн хариу хэлж, ухаалаг нямбай нь мэдэгдээд сонирхол татаад ирэх нь бас байдаг.
- Уян намбалаг, бүсгүй хүний шинжтэй гэж дүгнэсэн эмэгтэй хүн хэт зөөлөн, хайрын элдэв явдалд уруу татагдахдаа хялбар тул үерхэж байх зуур улам бүр өнгөний мөн чанар нь харагдаад ирнэ. Энэ бол эмэгтэй хүнийхээ хувьд эн тэргүүний дутагдал мөн бус уу?

- Эхнэрийн олон ажлын дундаас эгнэгт орхиж боломгүй хамгийн чухал нь эр нөхрөө халамжлахад байдаг билээ. Тийм атал дэмий л дотоод мэдрэмжиндээ хөтлөгдөж, өдөр тутмын аар саархан юман дээр ч шүлэг дуу хэлхэн сууж, өөрийн сонирхолдоо л хэт автан улайрч, хамаг цагаа барж суугаа хүүхэн орон гэрт ер байсан байгаагүй нь ялгаагүй мэт бодогдоно. ... За а гэр орноо сайтар авч явдаг л бол барав гээд үсээ гагц чихний ард хавчуулаад оо энгэсэг ч байхгүй, хээ шаагаа алдсан халамжит эхнэр бас амтгүй биз дээ!

- Сонирхолтой юм аа ч, бодитой ажил хэргийг ч бас яаж ийгээд даван гарах чадвартай байх ёстой, аминд тулсан юмыг ч олигтойхон хийчихэж чадахгүй байна гэдэг маш харамсалтай хэрэг бөгөөд бүсгүй хүн нэмэр тусаар маруухан байна гэдэг үнэндээ ихэд том сул тал мөнөөсөө мөн билээ.
"Ингээд бодохоор угсаа гарвал, царай зүс ч яамай байна.Базаахгүй зуршилтай, ааш араншин муутай л биш бол ухаалаг, хичээнгүй, тайван амгалан зантай бүсгүй хүн л үнэндээ эцсийн бөлөгт нэмэр тус болох юм гэж санаандаа бодож явъя. Хэрвээ түүнээс дээр ухаан бодол, санаа сэтгэлтэй байх аваас гар дэлгэн баярлан авч, бага зэргийн өө сэвийг нь ЗА ЯАХАВ хэмээн хэлтрүүлж, ихийг нэхэж шаардаад юу хийх вэ! Итгэл даах, элдэв хар хоргүй, намайгаа сэтгэл амар байлгах зан чанар харагдаж байвал өнгөн талын хайр сэтгэлийн явдал сэлт аяндаа сүүлд хуримтлагдаад ирдэг зүйл мөн билээ.

Юу ч тохиолдсон ямар ч аюулд унасан яаж ийгээд хамтдаа аюулыг сөрж даван туулдаг хосын л ханьсах заяа гүн, хайр сэтгэл нь хүчирхэг байх буй за.

Бас эр нөхрөө амраг хүүхэнтэй боллоо гэнгүүт л хүйтэн царайлан ширвэлзэх хүүхэн ч базаахгүй. Тайван амгалангаар хяхуу үгээ хаялж суух нь дээр, мөн наанаа эгдүүтэй атал нэгэн дууг газарт илгээж, нөгөө дууг тэнгэрт хядаан самчиж галзуурвал эр хүн нөгөө тийшээ эрхгүй одох бөлгөө. Зангидсан заяа задрахын цондон тэр болох буй за. Иймэрхүү зүйлийг ухаалаг эмэгтэй хүн бол дор нь ухаараад авна даа. Юу ч болсон эмэгтэй хүн гэдэг тайван амгалан хандаж, эр нөхрөө хардах сэрдэх үе гарсан ч БИ МЭДЭЖ БАЙГАА ШҮҮ гэдгээ яаж ийгээд эвтэйхэн цухуйлган, хатуу хөтүүг хэлмээр үед ч өнгөндөө аядуу зөөлөн хэлж ярьж байвал эр нөхөр нь ч тийм бүсгүйн байр байдлыг хараад өрөвдөх сэтгэл нь дийлэх бус уу? Эр нөхрийн завхайрал гэдэг эхнэр хүнээр дамжин эмчлэгддэг эд юм. Эр хүн зууралдах тусам цаашилдаг.

...Хэд хэдэн эмэгтэйн дундаас сайн талыг нь авч муу талыг нь гээсэн мэт тийм эмэгтэй хаана байна вэ? Ер нь бий гэж үү дээ? Лхам бурхныг хайртай хүнээрээ сонголоо ч сургааль номлол айлдаад амар заяа үзүүлэхгүй зовоох болов уу, тэгэхээр арга алга даа.

БАЙГААГААРАА Л БАЙХ.

Эр хүний байр суурийг өөриймсөн төсөөлөх чадваргүй, зөвхөн өөрийн санаан зоргоор давшилж байх нь гүехэн гүймэг эм хүний ажил юмдаа гэж боддог.

Monday, May 24, 2010

V/17-V/23

Долоо хоног бүрээ бичиж байх гэсэн маань завгүй гэдэг шалтгаанаар 2 долоо хоног завсарлачихсан ч үргэлжлүүлж байна.
Энэ өнгөрсөн долоо хоног мөн л гоё үйл явдлаар дүүрэн байсан бөгөөд тоймлон оруулвал доорхи болно.
1. 2006 онд Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойд зориулан гаргасан нэгэн номыг нухацтай үзэж сонирхолтой судалгаа хийх санаа төрсөн. Энэ ном нь дипломат харилцаатай бүх (БНХАУ-аас бусад) орнуудын төрийн тэргүүд болон нөлөө бүхий хүмүүсээс ирсэн мэндчилгээг эмхтгэсэн ном юм билээ.
2. 3-р курст ганцхан семестр МУИС-ийн ГХСС-аас ирж Япон орон судлалын хичээлийг орж байсан одоогоор Их наран улсад судалгааныхаа ажлыг үргэлжлүүлж буй хүндэлж, үлгэр жишээ авч явдаг багшаас маань доорхи захиа ирж маш их баярлахын зэрэгцээ улам л их хариуцлага ноогдож байна гэдгийг дахин ойлгосон.
Chimedtseren sain baina uu?
Hicheel nom asuultgui ondor bizdee. Odoo udahgui togsloodoo, tsaash suraltsahuu?
Chamaig diplom bichihee bolihod uneheer ih haramssanshuu ooroo ih buruutai yum shig l sanagdaj dotoroo chamaig hairlaj bailaa. Ih sain huuhed hairan yum gej bodood. Tegehdee yah ve chamd zondoo saihan ireedui baigaa. Hamgiin ih taalagdsan yum bol busad huuhduudees yalgardag zan geh yumuudaa, ter bol chinii uzel bodoldoo unench, yumiig nuhdag chanar. Bi chamd helnedee gej boddog yum. Yamar ch ued hun huneeree baina gedeg ih erhem unet zuilshuu, yalanguya hun evderch baigaa ued.
Deer sanaj baina uu? bie daaltaa hamgaalj chadaagui hotsrood, tegehd chi nadaa helj baisandaa bagshaa dun ni hamaagui, tand hiisenee hamgaalah gesen yum gej!
Ih sain chanar. Magadgui chamaas bi bas ooriinhee zaluu baisan ueiin yumiig harsanshuu.
Odoo surguulia togsloo ch gesen holbootoi baigaarai, yamar ch yumiig itgeed asuuj zovloj bolnoshuu
Za erhem shavidaa hamgiin sain saihan buhniig husye!

Dashdelegiin DASHDULAM

3. Д. Баярхүү элчин сайдын “БИ – миний амьдралын тойрог” номыг уг нь хурдхан уншаад ойлгосноо товчлоод, ойлгоогүйгээ асуух даалгавартай байтал юм юм руу үсчсэн би гэж санасныхаа хэмжээнд ахицтай явж өгөхгүй л байна. Гэхдээ явж байгаа явж байгаа.
4. Дэлхийн мэдээнээс ойлгосон зүйлс: Вашингтонд 1 сарын турш үргэлжилж буй Цөмийн зэвсгийн талаархи чуулганаар Ойрхи Дорнодыг цөмийн зэвсэггүй бүс нутаг болгох талаар ярилцсан хэдий ч мөрөөдөл төдий юм шиг ээ. Учир нь, энэ удаагийн чуулганд Израйль улс Цөмийн Зэвсгийг Үл Дэлгэрүүлэх Гэрээнд нэгдээгүйн улмаас уригдаагүй, Ираныг эрчим хүчний зориулалтаар уран баяжуулж байгаа гэх тайлбарыг ойшоохгүйгээр улам ч эдийн засгийн хоригоо чангатгахыг шаардсаар, нөгөөтэйгүүр Израйль дээрхи гэрээнд нэгдчихвэл АНУ-аас улам ч их зардал хохирол гарч магадгүй гэсэн шинжээчдийн дүгнэлт зэргээс үүдэн дараа жилийнхээ хуралдаанаар талуудыг хэлэлцээний ширээнд суулгаж уг асуудлаа эхлэх байх гэсэн хүлээлттэй үлдэж байх шиг.
Мөн Солонгосын хойгийн байдал дайн гарах шатанд хүрчээд нэлээд хэцүү л байх шиг байна. Хойд Солонгос Өмнөд Солонгосын байлдааны хөлөг онгоцыг живүүлсэн нь нотлогдсон ч цөмийн зэвсэгтэй ахан дүүсдээ АНУ-ын 38000 цэргийг байрлуулсан Өмнөд Солонгос цохилт өгч зүрхлэхгүй байгаа учраас асуудлыг намдаан бүдгэрүүлэхийг л хүсч байна. Миний ойлгосноор нэг үндэстнийг дайсан болгосон гол буруутнууд нь хүйтэн дайны туршид ЗХУ болон АНУ харин 80-аад оны сүүл 90-ээд эхэн үеэс ОХУ өөрийнхөө эдийн засгийг хурдан хөл дээр нь босгохын тулд хэтэрхий өрнөдийн хөгжингүй орнуудыг түшиглэн хуучин түншүүд тэр дундаа гол холбоотон Хойд Солонгосыг алаг үзэж байгаа мэт Өмнөд Солонгостой учиргүй дотносон нь тэдний гэдэнг хөдөлгөсөн.
Мексикийн буланд нефьт асгарснаас шалтгаалаад тэндэх ордыг ашиглах зөвшөөрлийг өгсөн гэсэн утгаар Америкийн ерөнхийлөгч Барак Обамагийн нэр хүнд нэлээд унаж байх шиг.
Тайланд, Киргизстанд мөн л байдал тогтворжихгүй л байгаа бололтой.
5. Эр зоригийг нь үнэлж хааяадаа түүн шиг анхны Монгол эмэгтэй болно гэж ч мөрөөддөг хүнтэйгээ холбоо барьж төгссөн сургуульдаа ирж явсан газар, туулсан бэрхшээлийнхээ сургамжийг хуваалцах зөвшөөрлийг авч чадсандаа маш их баярласан болохоор хар хурдаараа захирал дээр гүйж орон түүнтэй уулзах цагийг товлоод, хичээлийн хуваарь шалган ангиа зохицуулж Баасан гарагийн 2 цагаас захиралтай уулзчаад 2.30-аас 407-д оюутнуудад лекц уншихаар болсныг дуулгачаад, ажил руу орж зараа гялалзуулж гаргачаад дээд доод давхраар хэдийг наачаад орж ирээд тайванхан харж байтал МЭДЛЭГ ба ТҮҮНИЙ гээд ХҮЧ гэдэг нь хэмжээг нь томруулснаас болоод алга болцныг анзаараагүй байгаа юмдаа. Дахиал гадаахуудаа хуулж хогийн сав руу чихчээд нягталж нягталж гаргалаа гэтэл нэрийг нь Ж. Золжаргал гээд андуурснаа ер анзаараагүй байсныг фейсбүүк дээр нэг хүн анхааруулснаар мэдсэн ч өөрөөс нь үнэнээ хэлж л уучлал гуйхаас өөр аргагүйгээр оройтсон байсан.
Энэ мэдээг түүний аялалыг маш их дэмждэг байсан одоогоор Энэтхэг улсад судалгааны ажлаа үргэлжлүүлж байгаа манай сургуулийн захирал доктор профессор Н. Алтанцэцэг багшдаа дуулгатал доорхи захиа ирсэн юм.
Сайн байна уу? Чимэдцэрэн
Багшдаа мейл бичсэнд баярлалаа. Амайг эх орондоо эсэн мэнд эргэж ирсэнд баяр хүргэе.Та нарын уулзалтанд амжилт хүсье.Амайг үзсэн харсан зүйлээрээ ном бичээсэй гэж багш нь хүсч байна. Та нар ч үзсэн харсан зүйлийг нь сонирхож, Монгол орон аль хэмжээнд байна вэ гэдэг асуултын хариуг сонсоорой. Би ч олон оронд очсон. Одоо ч Энэтхэгт байхад монголчууд бид дэлхийд бахархах түүхтэй юм гэдгийг улам бүр ойлгодог юм. Бид энэ их хувь заяаныхаа бүрэн эрхт эзэн нь байхын тулд эрдмээр зэвсэглэх хэрэгтэй юм байна шүү гэдгийг дахин сануулъя. Та нарын төгсөлтөнд амжилт хүсье.

Алтанцэцэг Багш нь
Дэли хотоос мэндчилж байна

За тэгээд Ж. Золбаяр буюу Амайгийн “МЭДЛЭГ ба ТҮҮНИЙ ХҮЧ” лекц гоё байсаан гоё байсан. Түүний явуулах зуны 9 цуврал лекцэнд нь хамрагдаад мөрөөдлөө зорилго зорилт болгоно л гэж бодож байгаа.
6. Өдөр талбайгаар явж байтал М.Ганбаатарын “Нэгэн удаа Монголд” номын нээлт орой 8-с болно гээд тайз хөгжмөө засаад гайгүй DJ нар ирнэ гэсэн байсан болохоор сургууль дээрхи ажлаа дуусгачаад орой Ононтойгоо уулзангаа очтол задгай биш байсан. Гэхдээ маш их хүн цугласан нь гадаа цаг агаар сайхан байсантай холбогдсон байх. Тэндээс Онон маань найз залуугаа тосохоор цаашаа яваад би наана нь хөгжим сонссон шиг зогсож байтал нэг залуу ирээд утас руу дохиод өг гэхээр нь залгаад өгтөл хэдхэн минутын дараагаас миний утас байсийнма чиний дугаарыг авахгээд тэгсийн гээд инээдтэй ч юм шиг одоогоороо л мэссэж бичээстэй байхийн.
7. Хагас сайнд сургуулиар орж нэг тойм лекцэнд суучаад Монгол-Япон төвөөс зохион байгуулдаг цуврал лекцүүдийн энэ удаагийнх нь “Монгол хэл ба Монгол бичиг” нэртэй байсан учраас дуртайяа очсон. Өөртөө үлдээснээ хуваалцвал: Хүний сэтгэхүйн зэвсэг, харилцааны гол хэрэглүүр болсон хэл бичгээ эрхэмлэж явах нь үндэстэн оршин тогтнохын суурь юм. Монгол хэл нэн эрт цаг буюу 1 сая орчим жилийн тэртээ үүссэн гэдэг нь археологийн судалгаагаар батлагдсан. 13 зууны үед бол монгол хэл одоогийн англи хэлний адил нөлөөтэй байсан. Одоогийн байдлаар монгол хэлээр 10 сая орчим хүн ярих боломжтой гэж үздэг ч ихэнх нь тухайн эзэн улсынхаа хэлний нөлөөнд ороод бүдгэрч байх шиг байна.
1204 онд Чингис хаан монгол бичгийг төрийн бичиг болгосноос хойшхи гол гол дурсгалууд гэвэл: Их засаг хууль, Нууц товчоо, Чингисийн чулууны бичиг /1225, Оросын Санктптербург/, Гүег хааны тамганы дардасны бичиг /1246, Ромын Папад явуулах захидалд дарсан тамга бөгөөд одоо эх нь Ватиканд байдаг/, Ил хаан Өлзийтөөс Францын Гоо Филиппт илгээсэн захидал /1305, дэлхийн энх амгаланг тогтоох гэсэн агуулгатай байсан/.
Бидний хэрэглэдэг кирилл бичиг гол авиан бичиг харин МОНГОЛ БИЧИГ нь сэтгэхүйн илэрхийлэл буюу язгуур үг нь тухайн нэрлэж буй зүйлээ төгс илэрхийлдэг учраас амьтай бичиг юм. Мөн үүнийг Амай лекцэн дээрээ хэлж байсан юм. Бас 10 жилд байхад манай монгол хэлний багш “кирилл бол үгүй үгүй гэж бичдэг уншдаг байхад монгол бичиг зөв зөв гэж дээрээс доошоо явдаг” гэж байнга хэлдэг байсан юм.
Тэгээд Чоймаа гуай манжийн үеийн дурсгал ярьж байгаад тухайн үед Манж Чин Улс ямар нэгэн албан бичиг үйлдэхдээ Манж-Монгол-Төвд-Хятад гэсэн дараалалтай бичдэг байсан бол VII Далай ламд Манжийн хаанаас өгсөн алтан тамганд Монгол-Манж-Төвд-Хятад гэсэн дараалалтай байсан нь Монголчуудыг хэрхэн авч үздэг байсан нь харагддаг гэж яриад манжуудын талаар залуучууд зөв мэдлэг ойлголттой болох нь зүйтэй гэсэн.
Монгол бичиг судлах шаардлага байна уу гэсэн багшийн дүгнэлт:
1. Монголчуудыг бусдаас ялгах онцлогтой бичиг
2. Монгол хэлний хэл зүйг үргэлж сануулах ач тустай
3. Амьтай бичиг – үг бүр нь утга төгс
4. Чухал чухал түүхэн дурсгалуудыг судлахад ач холбогдолтой
Монгол бичгэнд тохируулан хөрвөх програмуудыг хийсэн учраас онлайн хэрэглэхэд ямар ч асуудалгүй болсон тул хэрвээ өчүүхэн төдий л сэтгэл байх юм бол эх бичгээ сэргээх боломжтой байна.

Хийж чадаагүй буюу өөртөө муу дүн тавихаар зүйлс байнаа байна: сургалтандаа 3 хоног явж чадалгүй багшаасаа чөлөө авсан, Зөгийн жиргээ нэвтрүүлэгтээ гэнэтхэн бие өвдсөний улмаас очиж чадаагүй, нухацтайхан барьж аваад уншсан юм алга. Дахиж давтахгүй ээ давтахгүй.

Sunday, May 2, 2010

IV/26-V/2

Өнгөрөгч 7 хоногт мэдэж авсан оносон зүйлс миний хувьд зөндөө байлаа. ...Зөндөө байлаа гэснээс өдөр бүрийнхээ тэмдэглэлийг харахад “хэрвээ ингэж бичээгүй бол бүгдийг биш юмаа гэхэд ихэнхийг нь мартах” байжээ гэдгийг л тод ойлгосон учраас үргэлжлүүлэх болноо. Хэд хоногийн өмнө нэг сэтгүүл дээрээс өдрийн тэмдэглэл хөтлөснөөрөө Геннесийн номонд бичигдсэн тухай уншиж байсийн... хэхэ түүн шиг болохгүй ч гэлээ өөрийгөө таньж мэдэх, дүгнэх хамгийн шилдэг арга гэдгийг учир мэдэх ухаан суусан хүн зөвлөсөн учраас л хэрэгжүүлэх гээд гэхдээ бүр дэвтрийн цаасанд зөвхөн өөртөө зориулж бус олны өмнө дэлгэхгээд шийдчээд байгаан.
Зарим нь хэлж байсан л даа, ...эмэгтэй хүн нууцлаг байх тусмаа сонирхолтой ш дээ дэмий юм биш үү гэхчлэн гэхдээ ЗҮГЭЭР ЭЭ.

Өнгөрөгч 7 хоног (IV/26-V/2).
Ерөнхийд нь хэлэхэд намираа өдрүүд байсан мэт санагдаж байна.
Дээрхи байдлыг долоо хоногийн эхний өдрийг л оройтож эхэлснээс л шалтгаалчуу гэж дүгнэсэн юм. Нэг найз Даваа гаригийг л гадуур гараастай эхэлчүүл тэр 7 хоногжингоо тиймэрхүү өнгө аястай байдаг мөн өөр нэг нь Пүрэв гаригт л гарчихаар дарааллаад байх шиг хандлагатай гэж байсан нь хүн бүхэнд иймэрхүү зүйл ажиглагддаг мэт.
Гэхдээ эхний өдөр чухал хүмүүстэй нэлээд илэн далангүй харилцаж, ажлаа сайн цагт нь хийж дуусгасан, хэлээ сайжруулах зорилготойгоор нэгэн сургалтанд бүртгүүлчээд эхэлнэ гэж байсан ч 7 хоног хойшлоод маргааш эхлэхээр болсон байсан.
Мягмар гаригт ХБНГУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц Бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин Сайд Пуис Фишер МУИС-ОУХС-ийн “Алтан аргамж” танхимд ирж профессор, багш, оюутнуудад “ХБНГУ-ын гадаад бодлого ба Монгол Улс” сэдвээр сонирхолтой лекц уншсан бөгөөд бараг юм бичдэггүй намайг 3 хуудас тэмдэглэл хөтлөхөөр ярьсан нь 1240 онд Бат хаанаас II Фрийдрихь хаанд дипломат албан захидал илгээснээс одоог хүртэлх үеийг хамруулсан юм.
13-р зуунд Чингис хааны байлдан дагуулал болон Их Монгол Улс амжилттай байгуулагдан оршин тогтносны нэг нууц нь газарзүйн байрлал гэдэг шиг Герман улсаас түүхэн дайнууд үүссэн, дайнд оролцсон нөгөөтэйгүүр одоогийн Европын Холбооны гол цөм нь болж чадаж байгаа нь “зүрхэн газар” байрлалтай нь холбоотой. Мөн германчуудын зан чанарын онцлог бусдаас ялгарах нь юу гэсэн асуултанд тэрээр үнэнч, хууль дүрмийг сахимтгай, цаг барьдаг товчоор хэлвэл хүнийг найзаар нь шинж гэдэг шиг улсыг ч гэсэн тэгэж дүгнэж Германы дотны найз бол Япон гэдгээр ойлгож болно гэсэн.
Лхагва гаригт дипломат ёслол баримт бичиг боловсруулалт гэх дуртай хичээлийн багш Солонгос руу хуралд яваад эзгүй байсан тул лекц ороогүй чөлөөт байдлыг ашиглан ихээхэн итгэлтэйгээр бөглөсөн материалуудаа зохих газар руу нь явуулан хүлээж авлаа 6 сарын сүүлээр эцсийн шийдийг сонсгох болно гэсэн хариуг аваад санаа амарсан ч улам хүлээлт бий болгоод орхисон.
Пүрэв гариг өглөө Их Гүрнүүдийн гадаад бодлого хичээлийн семестрийн сүүлийн шалгалтыг өгсөн юм байна. 2 асуултанд хариулж бичих байсан эхлээд Германы канцлер Конрад Аденаурын гадаад бодлого, БНХАУ-ын шинэ үеийн гадаад бодлого гэсэн нь маш сайн мэдэх учраас сайхан бичих бодолтой байтал хажуугийн цаад талын оюутны асуултууд Татчеризм болон одоогийн Дэлхийн халуун цэгүүдийн тухай ирсэн гээд 2-уулаа сольчий тэхүү гэхээр нь мөн нөгөө хажуугийнхад жижиг цаасанд асуултыг нь бичиж өгсөн гэх зэрэг бусдын хэрэг бүтвэл өөрийн хэрэг бүтнэ гэгчээр л шийдсэн.
Гэхдээ нэг талаар би тэдний өөрийгөө хуурахад нь тусалснаар бүр ч том муухай зүйлийг хийж байгаа нь үнэн, нөгөө талаар манайхны ихэнх нь ӨӨРИЙГӨӨ ХУУРАХ үйлдлийг гаргууд үйлдэх юмдаа.
www.hantulga.com –н бичлэгээс үргэлж зөв эерэг энерги ялгаруулъя, бусдад чин сэтгэлээсээ хандъя, уурлаж бухимдах аливааг сөргөөр харах бодох хүлээж авахгүй байх тухай, Амайгаас шатар тоглож буй мэт сэтгэж амьдрах хэрэгтэй гэдгийг уншсан.
Ирээдүйд аялал жуулчлалаараа тэргүүлэх улсууд гэсэн сонирхолтой зураг тэмдэглэл олсон. Үүнд нь Колумб, Пуэрто Рико, Орос, Мозамбик, Ливи, Албани, Индонез, Зимбабве.
21-р зуун Азийн биш Дэлхийн зуун байх болно, нүүрс ямар аймшигтай эрүүл мэнд болоод байгаль орчинд хортой болох, Ерөнхийлөгч маань IV/28-V/3-ны хооронд урд хөршид төрийн айлчлал хийж буй зэргийг твиттэрээсээ онцлон уншсан.
Үдээс хойш нь интерном орж “Бүсгүй, та чигээрээ яв” номыг гүйлгэн харж заавал авч унших ном гэдгийг тоочоглочихсон.
Баасан гараг Сонин догдлолтой өдөр байсан шүү. Өглөө семинараа тасалсан. Орой Амараа эгч, Мэги 2-той их сөгнөөнд очсон. Очихоос өмнө @Baatarscc @Boldbaatar @Pink0901f1 3 суудал авчихсан байсан. Дараа нь уван цуван @Frank_moon @Зүрх Ононжаргал @bdulguun @Tsendsaikhan болон бусад найзуудын найзууд гэсээр 20 гаруй шинэ болон архаг жиргээчид байсан гэж нэг нь тооцсон байналээ. @NamuunDul оройтсон учраас суудалгүй гээд орж чадаагүй гэсэн байсан. Аргагүй л дээ түм түжигнэдэг юм билээ. Энэ өдрийн сөгнөөнийг @mrBoki –гийн хөтлөлт амьдруулсан л даа үнэнийг хэлэхэд. Сөгнөөгөөс гараад караокедэхэд манайхан сайн дурын уран сайханчид олонд танигдаагүй дуучид гэдэг нь ойлгомжтой байсан. Ийнхүү #FridayFreedayFireday –г бүрэн утгаар нь өнгөрөөсөн.
Бямба гараг өглөө нь маш сэргэг босч ирсэн учраас төслийн судалгаагаа ярилцахаар тохиролцсоны дагуу Залуу Лидер эмэгтэйчүүдийн клубын уулзалтандаа оччихоод, генетикээр сурдаг нэг оюутантай өөрсдөөсөө эхлүүлээд улс төр хүртэл ярилцаж байгаад гахайн ханиадны эсрэг вакциныг хийлгэж болохгүй учир нь найрлаганд нь бид нарын генийг үр удмаар нь гажигтуулах зүйл агуулагдсан дээрээс нь мөнгөн ус ч байгаа учраас Европын ихэнх улсын иргэд эсэргүүцсэн гэдгийг өөрөө Германд байхдаа мэдсэн гэж тайлбарлаж өгсөн. Тэр үед бид 2 Сонор Плазагийн 7 давхрын цонхоор харж байсан учраас гадаа аймаар шороотой хотын өнгө зэгэл саарал ёстой онцгүй, тоосроол манайх хэзээ цагаан пүүз өмсөөд 3 хоног явдаг болох бол, заа яахав газарзүйн байрлал уур амьсгалаасаа шалтгаалаад цаг хугацаа авч болох ч, хэн ч байгаагаараа байж чадсаны үр дүн харагддаг болох бол гэж санаа зовох хүртэл чалчаатахсан.
Дараа нь ажил орох хэрэгтэй байсан ч дарга 2-с ирэх хооронд Монгол-Япон төвийн номын сан орж “Залуу эрүүл байх нууцын гарын авлага” номоос дасгал хөдөлгөөн хийх, бясалгах, архи тамхийг гээгээд эерэг бодолтой зөв сэтгэлтэй байвал л чухал гэдгийг анзаарлаа.
Ням гараг эрт боссон ч гүйж амжаагүй. Зөгийн жиргээ нэвтрүүлэг 12 цагаас эхлэх байсан ч өнөөдөр чухал зочин УИХ-ын гишүүн Д. Энхбат оролцох тул жаахан бэлтгэл базаах шаардлага байсан тул Онон, Боки нартай хамт явцгаасан. Өнөөдрийн нэвтрүүлэг @enkhbat Монголын №1 жиргээчийн ухаалаг захиас үгс нүд орой дээр гаргасан сюрпризээр өндөрлөсөн. Одоо яг надад тод үлдсэн нь: лидер байна гэдэг нь манлайлал мөн гэхдээ даргална гэсэн үг биш харин тухайн тухайн чиглэлдээ бусаддаа нөлөө бүхий байж чадах л гэж ойлгох нь зөв, зорилго мөрөөдөлдөө үнэнч байгаад хэнээс ч хамааралгүй хэн ч юу ч гэж хэлснийг тоохгүй байсны нууц нь биелдэгт байдаг юм. Залуус баялгийг өөрсдөө бүтээх тэмүүлэлтэй байх хэрэгтэй түүнээс биш мөнгөтэй нэгний доор амьдралаа өнгөрүүлэх нь харамсалтай. Хүнийг бүү дуурай. Чаддаг зүйлсээ хий.
Нэвтрүүлгээ тараад @Boldbaatar –н бараг л монголд ганцхан ширхэг байгаа үнэн тасарцан машинаар нь Соёлын Төв Өргөө хүртэл яваадахсан.
Одоо харин маргаашийн шалгалтнаас өмнө даалгавараа хийж явуулаарай гэсний дагуу хийснээ канондуулаач гэсэн оюутанд ямар хариу өгөх вэ гэдэгт эргэлзээл сууж байна. Хатуухан хэлэхэд миний цагаа гаргасан зүйлийг хэдхэн минутын дотор өөрийн юм шиг эзэмшчихнэ гэхлээр арай л шударга бус, нөгөөтэйгүүр цагын юмыг цагт нь хийхгүй муу зангаа өөгшүүлсэн бусдын муу занд мөн л ташуур өгөх гээд байна. Харин миний энэ бодлыг эерэг байдлаас нь ойлгох болов уу... Заза бусдын эрхэнд халдаж, боогдуулаагүйгээс хойш хэн юу гэх бол гэж эргэлзэх нь хамгийн тэнэг.
Ирэх 7 хоногт шалгалтууд үргэлжилэх, сургалтандаа сууж эхлэх, бясалгалынхаа өглөөний ангид явах, Амайг ирэхийг харах, хүндэт найзын төрсөн өдөр зэрэг одоогоор төлөвлөгдсөн зүйлс байна.
Тиймээс бүгд санаснаар бүтэж хамгийн чухал нь ATTITUDE AND THOUGHTS ARE EVERYTHING.

Sunday, April 25, 2010

Ер нь ингэж шийдлээ.

Юу гэхлээр: хоёр алхам хойшилж нэг алхам урагшилж байна уу эсвэл нэг алхам хойшилж гурван алхам урагшилж байна уу гэдгийг хянах талбар нь өөрийнхөө юу хүссэнийг илэрхийлж, зөвхөн миний үзэл бодлын орон зай болдог блог маань байг. Тэгэхгүй бол энэ цаг хугацаанд юу дуулсан мэдсэн сурснаа эмхэлж дүгнэхгүй яваад байхаар нэг л шуурганд хөөгдсөн мэт эргээд харахад өчнөөн хайран эргэж ирэхгүй хором.

Мөн өнгөрсөн 7 хоногоо дүгнэхээр их зүйлсээр толгойгоо цэнэглэж чадсан бичих зүйлс нь барагдахгүй байвал үүнээсээ урам зориг орно нөгөөтэйгүүр шальтай хэрэг бүтээгээгүй бол өөртөө нэг хоёр сайхан ухаарлын шанаа өгч байгаад маргаашнаас нь л яралзаж өгөх бөгөөд бас миний ертөнцөөр ороод гардаг найзуудаасаа ч санаа зовохын эрхэнд өөрийгөө гарцаагүй шахалтанд оруулах шилдэг арга. /юм хийгээгүй байвал хайр найргүй шүүмжлээрэй/

Тэгэхээр өнгөрсөн 7 хоногт юу болсон бэ?
Даваа гарагт их гүрнүүдийн гадаад бодлого хичээл дээр оюутнуудын ярьсан илтгэлүүдээс Германы гадаад бодлогын шийдвэр гаргагчид болох канцлеруудын тухай мэдэж авлаа.
Тухайлбал:
1. Фашизмын эсрэг тэмцэгч Христийн Ардчилсан Намын Конрад Аденаур 73 настайдаа канцлераар сонгогдон, дайны дараахь Германы нэр хүнд эдийн засгийг хэрхэн сэргээх вэ гэдэгт гол анхаарлаа хандуулж “БИ ГЕРМАНЫ төдийгүй ЕВРОПЫН ИРГЭН мөн” гэсэн алдарт үгээрээ их гүрний хүчирхэг бардам бус харин эв хамтын бодлого баримтлах болсноор Европын төдийгүй Америкийн хандлагыг өөрчилж одоогийн Европын Холбооны үндсийг ч тавьж чадсан хүн.
2. Остполитик гэдгээр алдартай Вилли Брандт хувь хүнийхээ тухайд их сонирхолтой юм билээ. 1918 онд эх орноосоо дүрвэн Норвегит очоод энэ нэрээ аван европын улсуудаар нэлээд явсны эцэст эргэн ирж улс төрийн ажлаа эхэлж зүүн рүү чиглэсэн бодлогыг баримталсан нь тухайн үеийн олон улсын харилцаанд чухал өөрчлөлт оруулах сэдлийг өгсөн мэт. Учир нь Герман тэргүүтэй Европын түншүүд нь ЗХУ-тай ойр дотно харьцах болсноор АНУын ерөнхийлөгч Никсоныг Вьетнамын дайныг зогсоох тухай амалж Японыг цочирдуулсан нууц айлчлалуудаар БНХАУ-тай харилцаагаа сайжруулсан.
Мөн түүнчлэн дараа дараагийн канцлерууд болох Шмидт, Хэлмонт Колл, Шройдарь, Анжела Меркель зэргийн тухай ярьсан ч дэлгэрүүлэх шаардлагатай л санагдсан.

4 сарын 20 буюу мягмар гаригт Монгол Улсаас Франц улсад сууж байсан ОББЭЭСайд асан Г. Луузан ахмад дипломатч ирж Франц улсаас ураны салбарт явуулж буй бодлого, дэлхийн ураны нөөц зэргийг хамруулан Монгол Улсын гадаад бодлогыг эдийн засагжуулах чиглэлтэй лекц уншсан бөгөөд хилийн дагуу Францын ашиг сонирхлыг оруулж ирсэн нь хоёр хөршөөсөө хараат бус байхад чухал ач холбогдолтой, мөн баялаг байгаа бол түүгээрээ хүнээ боловсруулахаар залуучуудынхаа толгойд юм хийсэн нь ирээдүйтэй.
Энэ сэдвээсээ хазайн Азийнхан архины хордуулалтыг эсэргүүцэх чадваргүй учраас шууд генд нь нөлөөлдөг хэмээн хор хохирлыг нухацтай хэлж бага шоудаж биеэ их зовоо гэдгийг учирлаж, өнөөг хүртэл монголчуудын удмын сан доройтсоор ирснийг XIII зууны их байлдан дагууллын үед сорууд нь гадагшаа их аян дайнд мордоод илүү таатай нөхцөлд уусч шингэн тэдгээр газруудынхаа хөгжлийн үндэс болсон байхад унхайгүй доройнууд нь үлдсэнээс яван явсаар өдий хүрсэн гэж сонин зүйлийг дурьдаадахсан.

4 сарын 21-нд Google Reader-ийн сургалтанд сууж гүнзгийрүүлсэн ойлголтыг авч чадсан бол 4 сарын 22-нд Эх Дэлхийн буюу Байгаль хамгаалах өдрийн 40 жилийн ой тохиосон өдөр Яруу Сэтгэгч сонины эрхлэгч, Хүний хөгжил төвийн тэргүүн Лука ахын төрсөн өдөр болж хамгийн анхны сонин содон оюунлаг тэмдэглэсэн төрсөн өдөр байсан. Яагаад гэхлээр би тэндээс гарахдаа өөрийгөө ажиглах хамгийн шилдэг арга болох өдрийн тэмдэглэл хөтлөхийн ач холбогдлыг, өөрийгөө хэзээ ч бүү хуур, бүх юманд чин сэтгэлээсээ хандаж хором бүрийг үр дүнтэйгээр өнгөрөөхийн чухлыг дахин өөртөө сануулсан. Бас залуучууд бидний үлгэр дуурайлал болсон Ж. Лувсандоржийн 100 найзынх нь нэг болсноор бусад оюунлаг найзуудаар нь танилын хүрээгээ тэлж чадсан нь давуу тал байсан.

4 сарын 23-нд Баасан гариг.
Дэлхийн Номын Өдрөөр @internom –ын мэдэгдсэний дагуу интерном орж Ц.Оюунгэрэлийн “залуучууд дэргэдээсээ ажлыг бий болго бүтээ амжилтанд хүр”, Өлзий-Отгоны “мэргэжлээ сонгохдоо тест бөглөх нь чухал болох”, “эмэгтэй хүний амьдрал 20 наснаас эхэлдэг” номын орчуулагч Оюунжаргалын “эмэгтэй та чигээрээ яв” лекцнүүдээс мэддэг боловч анзаардгүй зүйлсээ сэргээж авсан. Мөн найзынхаа найз охинд хамт ном авалцсандаа баяртай байсан.

4 сарын 24-нд Бямба гариг.
Монголын Эмэгтэйчүүдийн Сангаас зохион байгуулагдсан “Ажлын байран дахь бэлгийн дарамт” сургалтанд сууж энэ чиглэлээрхи алхмуудыг ялган ойлгох чадвартай болж мөн сэргийлэх арга замуудыг ч олж мэдсэн нь чухал байсан бөгөөд 5 сарын 17-21-ний өдрүүдэд чухал арга хэмжээнд оролцохоор болсондоо баяртай байгаа.

4 сарын 25-ны Ням гариг буюу өнөөдөр Зөгий Жиргээ нэвтрүүлэгтээ очсон. Тэнд @mrBoki @ЗҮРХ @Batmunkh @Baatarscc @Xacaa Ононжаргал нартайгаа Ононгийн хийж ирсэн гайхалтай амттай кексийг идэнгээ нэвтрүүлгээ явуулангаа ширээний хөл бөмбөг тоглох гоё байсан. Мөн илүү олон хүмүүстэй харьцах тусам л бүх тал дээр туршлага суух нь мэдрэгдээл байх юм, ойлгож байна.
Тэнд байж байгаад “хумхаа өвчинтэй тэмцэх дэлхийн өдөр 4-25” гэдгийг мэдэж аваад өндөр халуурах, дагжин чичрэх зэрэг нь энэ өвчний шинж тэмдэг, шумуулаар голчлон халдварладаг, Африкийн бараг бүх улс үүний өвчлөл ихтэйд ордог бол Европ, Хойд Америк, Азийн ихэнх улс тэр дундаа манайх өвчлөл байхгүй орнууд бөгөөд одоогоор энэ өвчний вакцин байхгүй учраас өвчлөлтэй орнууд руу ажил аялалаар явах бол заавал сэргийлэх тарилга хийлгэх нь марташгүй зүйл болохыг мэдсэн. Амай африк тивээр аялж байхдаа Малавид энэ өвчнөөр аймшигтай хүнд байдалд ортлоо хүндэрч байсан юм билээ.

Нэвтрүүлгээ тараад 2.30-с даргаараа тодорхойлолт хийлгэж авах байсан тул ажил руугаа ирэх замдаа Төрийн Ордны хамгаалалтын хашааг сайн анзаарч харуулаас нь сониучирхан энэ дундуур ороод явмаар байна гэж асууж үзлээ. Үгүй л гэдийн байналээ тэгээд ч 2 хаалгыг нь том гээчийн цоожоор дөнгөлчихсөн.

Ажил дээрээ ирээд @iganzo –той хэлэлцэн нэг анкет бөглөж явуулсандаа баяртай байлаа. Бидний дараагийн хийх зүйлс амжилттай болж санаснаар сэтгэлчлэн бүтнэ гэдэгтээ итгэлтэй байгаа.

Ирээд гэрийнхэндээ цуйван хийж өгсөнд амттай болж үүнээс хойш цуйван идмээр санагдвал чамайг ирэхийг л хүлээж байна шүү гэсэнд урамшив.

Гэвч өнгөрсөн 7 хоногт ямар ч ном уншиж чадаагүйгээ дахин давтахгүй гэж өөртөө амалж байна.

Нэг долоо хоногт 2 ширхэг ном, мэргэжлийнхээ чиглэлийн цоо шинэ огт мэдэхгүй 5-аас доошгүй мэдлэгийг өөрийн болгох, ямар ч хамаагүй нэг дутагдлаа арилган давуу талаа өнгөлөх, бусдад буян болохгүй ч гай болохгүй, урвайж үрчийснээс инээж үрчий зэргийг нэн тэргүүнд тавихаар шийдээд байна.

Thursday, April 15, 2010

Ойрын өдрүүдийн тэмдэглэл

Одоогоос 7 хоногийн өмнө сургуулиа төгсөхөө хойшлуулсан шийдвэрийг бөх зүрхлэн шийдсэнээ гэрийнхэндээ хэлж нэг тийшээ санаа сэтгэл шулуудсанаас хойш сайхан сайхан зүйлс их тохиогоод нүүрэндээ инээмсэглэлтэй амандаа дуу аялаастай алхаад байхыг ажигласан бололтой зарим нэг хүмүүс надаас "чи минь дурлаа юу даа?" гэхийн. Өөө баярлалаа гэхдээ хайрыг дагуулдаг хаврын улиралд нь яснаасаа дургүй Чимэдээ нь дурлахаараа баяртай болохоос илүү ... заза хэлж мэдэхгүйн ерөөсөө нөхдүүдийн шаагилддаг энэ эмзэг хайр дурлал гэгч өвчний дархлаа нь надад хангалттай байдаг эсвэл байнга хамрын ханиад тусаал явдагын шиг байж ч магадгүй ээ хэхэ. Гэхдээ л ойрын хугацаанд гоё гоё үйл явдлууд тохиолдоод аятайхан байгаа цаадахад чинь. Тэхээр БИ нь ямархуу зүйлст хөөрчдөг хүүхэд вэ гэхлээр доорхи л байхгүй юу.
1. Өнгөрсөн 7 хоногийн Баасан гарагт Гадаад Харилцааны Яамнаас Дипломат Алба үүссэний 100 жилийн ойг угтан хэрэгжүүлж буй цуврал лекцэнд очиж суув. Тэр өдөр манай ангийнхан салхинд гарна гээд өмнөх өдөр нь тохиролцоод за зү-дээ тулаад бараг л хамгийн түрүүнд гар хөлөө өргөөд байтал (энэ ангийнхантайгаа үсрээл 4 сар л хамт байсан болохоор салцгаахаасаа өмнө дотносий гэж бодсон юм л даа уг нь) яг цагаа тулахаар тэдний хэлснээр мурьцан хэхэ. Тэгээд тэрхүү лекцийг Лаос, Казакстан,Киргизстан улсуудад ОББЭЭСайд,өөр олон улсуудад атташе болон I,II,III нарийн бичгийн дарга хийж байсан, одоогоор ИЗИС-н багш зөвлөх профессор,ахмад дипломатч Юмбуугийн Сандаг гуай маш хэрэгтэй зүйлсийг сургамжилсан. Гэхдээ нэг балай юм нь салхинд гарахаа л санахаас өөрийг умартсан тэр өдөр мөр гаргах юучгүй оччоод 2 цагийн лекцийг толгойдоо шууд буулгах гэж хичээсэн л дээ. Яамны корридороор алхаж явахдаа ургуулан бодоод ...удахгүй энэ өрөө,ингээл ... гээл төсөөлөөд амжсан шү бас. Өөө нээрээ маргааш (4 сарын 16-ны 9.40-с) семинар дээр бусаддаа юу мэдсэнээ ярьж өгөөрэй гэсэн даалгавар авсан байгаашдэ,гэхдээ санаа зоволтгүй бэлэн.
2. Нэг дотны найз маань хайр сэтгэлийн асуудлаас болж үл ойлголцоод БӨӨН БӨӨН юм болсон хэдий ч хурдан хугацаанд бүүүүүүр гоёоор шийдэж чадсан.
3. Хүндэлж биширч явдаг бичсэн нийтлэл, гаргасан ном бүрийг нь уншиж ойлгохыг санаархаж мэргэжлийнхээ хувьд түүн шиг болох юмсан гэж мөрөөддөг хүнээс мэйл ирсэн гэжуга. Хэд хоногийн өмнө сууж буй буюу сууж байсан улсуудынх нь дипломат ёслолын онцлог болон ер нь энэ хариуцлагат ажлынх нь талаар сонирхон асуусан мэйл бичихэд асар богино хугацаанд хариу ирүүлж өөрийн гаргасан "Миний амьдралын тойрог" номыг уншихыг зөвлөсөн юм. Гэтэл өчигдөр номоо уншсан бол ойлгоогүй зүйл байвал асуу мөн судалж буй сэдвээ явуулвал нэмж хэлж өгөх зүйлс байна гэсэн үнэхээр баярламаар захиа хүлээж авсан.
4. Өнөөдөр: БСШУЯ, ШУА-аас санаачлан оюунлаг нийгэмд мэдлэг, мэдээлэл түгээх зорилгоор зохион байгуулж буй “ЭРДЭМТДИЙН ҮГ” цуврал лекцийн эхнийх болох “Монголоо хөгжүүлэхийн тулд эхлээд Монголоо мэдэцгээе” сэдвээр уншсан Олон улсын монгол судлалын холбооны ерөнхийлөгч, Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, академич Ш.Бира гуайн лекцийг сонсоод төгсгөлд нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан П.Очирбат гуайн үгийг сонссон. Энэ цуврал лекцний гол зорилго нь шинжлэх ухаан, энгийн иргэд хоорондын харилцаа тасарцан учраас тэднийг ойртуулах нэг арга нь энэ юм. Одоо манай нийгэмд хоосон толгой, хоосон ходоод хамгийн асуудал болж байна. Хоосон ходоодыг бол яаж ийгээд Эрээний шаараар дүүргэж болох мөн малтайгаа байсан цагт өлсөөд үхэхгүй байх харин хоосон толгойг цаг алдалгүй бодох цаг нэгэнт болжээ гэж академич Ш. Бира гуай "хүмүүн, тэнгэр, газар 3-ын нэгдэл нь Монгол" гэсэн лекцээ эхэлсэн. Хүмүүн, тэнгэр, газар гэж нэрлэсэн болон 4 сарын 15 гэдэг өдөр бас их учиртайн билээ. За а тэгээд
1. Шинжлэх ухааныг Шинжлэх ухаан буюу Европоос гаралтай голчлон туршлаган дээр үндэслэгдсэн, Шинжлэх ухаан бус буюу Дорно дахинаас гаралтай чанадад хүрсэн оюуны шинжлэх ухаан гэж 2 ангилж үздэг. Тиймээс энэ 2-ын тэнцвэрийг л олж чадвал хүн төрөлхтөн сайхан амьдарна.
2. Төв Азийн соёл иргэншлийн түүх бол суурьшмал болон нүүдлийн соёл иргэншлийн нэгдэл юм гэдгийг ЮНЕСКО-гоос хүлээн зөвшөөрсөн. Нүүдлийн соёл иргэншил нь байгаль цаг уур амьсгал газарзүйн байрлалаасаа шалтгаалсан биеэ даасан,өөрөө өөрийгөө аваад явчдаг онцлогтой учраас одооны зарим хүний хэлдгээр нүүдлийн мал аж ахуй гэж нэрлэгдэхээр л хөгжихгүй юм шиг ойлголт биш.
3. Шашныг маш нухацтай ойлгож ухаалгаар шүтмээр мэт ажиглагддаг. Одоогийн бидний шүтдэг буддизм бол үндэсний шашин гэж хэлж болмооргүй зүйл. Цаашлаад шашнаараа холбогдсон Монгол-Төвд-Хятадын харилцааны ирээдүй яах нь тодорхой бус.
4. Үндэсний үзэл: оюун санааныхаа эрүүл мэндэд анхаарч бахархах зүйлсийнхээ талаар мэдлэгтэй байж бахархах их чухал. Хоцрогдсон юмсыг хэтэрхий товойлгох шаардлагагүй, цаг үеэ мэдрэх.
5. Дэлхий дахинд Монгол судлал хэрхэн хөгжиж байгаа талаар дурьдахад шинжлэх ухаан хүчтэй талдаа л үйлчилдэг.
гэх мэтчилэн үнэхээр сонирхолтой цаашид уншууштай бодууштай судлуустай зүйлсийг багтаасан сайхан яриа болсон. Миний хураангуй учир дутагдалтай учраас сонсож амжаагүйнүүдэд дахин боломж олдоно гэдэгт итгэлтэй байна.
П. Очирбат гуай болохоор хүн төрөлхтөн бид ашгийнхаа төлөө байгаль орчноо сүйтгэхдээ ухаалаг байгаач ээ хэдий овоолгоостой алт доллар байлаа ч цэнгэг агаар цэвэр усгүй бол амьдралгүй.

За а тэгээд лекцний үеэр болон дуусахад шүүмжлүүштэй хэд хэдэн зүйлс ажиглагдсанаа хэлэхгүй өнгөрч чадахгүй нь: миний ард гурав дөрвөн оюутнууд сууж байсын гэтэл худалч хүнд 2 үгний нэг нь хараал, тэгээл шал дэмий юм яриад энэтэр гээл өөрийнхөө цагийг бараад сонсох хүмүүст садаа болоод суугаад байхийн. Мөн манайхны ихэнх нь ямарваа лекц ярианд заза суучий эсвэл өө ийшээ нэг ороод гардийнму гэсэн ямар ч зорилгогүй ирдэг юм шиг ажиглагддаг. 2-хон цагийн яриаг тэвчээртэй сууж чадахгүй эсвэл ажлаа зохицуулж гарч ирээгүй аятай утсаар яриад л, гарч гүйлдээд байхийн хэрэг юу байна аа. Дараагийнх нь: "за өнөөдөр сайхан лекц уншсан академич Ш. Бира болон П. Очирбат нарт баярлалаа" гэж хөтлөгч хэлэнгүүт пир пар гээл гарах гээл дайрчих юм аа. Тэрчинь уг нь дор хаяж хүндэт зочдоо суудлаас нь бостол хүлээдэг баймаар, тэгдэг болмоор.

Өөө төгсгөлд нь мөн нэг баяртай үйл явдал гэвэл өнгөрсөн зун энд ирэхэд нь гайгүй дотны найзууд болцгоосон америк эмэгтэйгээс маань хэдэн ногоон өгнө гэсэн оюутан бидэнд мөнгөний хэрэг хэзээд л илүүддэггүйшдээ.
Ааан мөн өчигдөрхөн номын санд ном бүртгээд ажлаа хийгээд зогсож байтал нэг санаа орж ирээд хэрэгжүүлж эхэлсэн их сонирхолтой үр дүн гарах юм шиг байналээ удахгүй өөр байдлаар танилцуулна гэж бодож байгаа.
Гоё байна аа гоё байна.

Тогтоол ус амархан мууддагийн адилаар хөдөлгөөнгүй байх л урам зориггүй үхширмэл байдалд оруулдаг.

Thursday, April 8, 2010

Миний шийдвэр



цаг хугацаа хурдан өнгөрөөд байхаар хахир хавсаргатай хатуу хаврыг халсан дулаахан тунгалаг нар гийсэн зуны улирал болох нь гэж баярлах ч нөгөө талаар юу ч толгойдоо хийж өөрийн болгоогүй байтал хоног өнгөрсөөр уг номондоо бол оюутны ширээнээс ховхрох цаг тулаад ирэхээр ихэвчлэн би юу сурсийн, миний мэдсэн зүйлс диплом гардаж авах хэмжээний болсон гэж үү гэж өөрөөсөө шалгаасаар байгаад эцсийн хариуг нь ингэж сонслоо.
Тийм ээ, энэ бол цор ганц миний шийдвэр учраас хэнд ч хамаагүй ээ.
Завгүй байхдаа ихийг амжуулаад үр бүтээлтэй байх шиг хандлагатай хүмүүсийн нэг нь гэж өөрийгөө үздэг учраас хойш нь тавьсан хугацаандаа чамлахааргүй алхамуудыг үр дүнг нь урьдчилж үзэж шантрахгүйгээр зориглоод үзий гэж бодоод байгаа.
НУУЦЫН нууцыг сайн ойлгосоон.

Tuesday, March 16, 2010

How do students keep up with their workload?

We students who have duties to study, understand all classes which were taught by teachers, to make deeper understanding about professional main lessons, develop ourselves in all fields of personal and academic activities. Also, most students do not have as much money as they want to spend and to buy things. Then, finally, we can do only one thing – that is COMPLAIN about time and others. But everybody knows that a day has 24 hours and your boss is only “YOU”. After that, even though students should be responsible for their own life, they are usually stressed without keeping up with the workload.
Everyone says to each other that student time used to be very nice, happy, free and everything was easy to understand. Probably, if we students are able to fulfill our obligations in time, we will mention our time as student’s nicely in the future.
That’s why I would like to give advice on behalf of students:
1. You should be smart about time; if 86400 (seconds) is thought to be 86400 tugrugs, we can spend it having no difficulty in a day including to buy food, to go to the movie theatre etc and we are very happy when it finished. Like this 24 hours of day must be spent joyfully, effectively and usefully.
2. You should not be stressed; for me, this phrase is good to tell myself in the evening and morning when I was stressed a little bit “and everyday starts new”.
3. Your goals must be understandable and clear to sit here in this university. If you do not understand why you chose this profession, your future of studying will be cloudy.
Nowadays, I am a student too. Sometimes I can’t keep up with classes, assignments and had little luck during exams. At that time, I try to follow the above suggested advice.

I don’t know how you keep up with your workload. So, if you have different methods and share with me, I will be grateful. Thank you for attention my post.

Tuesday, February 23, 2010

“Оюутан судлаачдад зориулсан цуврал сургалт”-аас төрсөн сэтгэгдлээ хуваалцахыг хүслээ

Америкийн Монгол Судлалын Төв нь манай сургууль буюу МУИС-Олон Улсын Харилцааны Сургуулийн 3 давхарт 304-т байрладаг бөгөөд байнга орж гарч бараг дотор нь ажилладаг мөртлөө өнгөрсөн бүтэн жилийн хугацаанд оюутан судлаачдад зориулсан цуврал 13 сургалтын дөнгөж "Twitter - Жиргээ", "Bookmark ашиглах нь" гэсэн хоёрхон сургалтанд нь суучихаад өөртөө харамсаж байсан.
Яагаад гэхлээр? Оюутан бид бүхэн бол шинэ содон бүхнийг бусдаас түрүүлэн сонирхож өөрсдөдөө соргогоор тусган авч үргэлж л амьдарч буй нийгмийнхээ түүчээ нь болж явах учиртай байтал “зүгээр л та нар хүрээд ирвэл үнэ төлбөргүйгээр заагаад өгье” гэсэн дээрхи сургалтуудад сууж амжаагүйгээсээ болоод үеийн нөхөдтэй санаа бодлоо хуваалцах үед ярьж буй зүйлсийг нь мэдэхгүйгээсээ болоод цөөнгүй тохиолдолд эвгүй байдалд орж байснаа нуух юун.
Одоогоор, ер нь цаашдаа ч булчин шөрмөсний зангирч, бие махбодийн хэмжээсээр бус ХЭН МЭДЭЭЛЭЛ-тэй бөгөөд ХУРД-тай хөдөлж чадаж байна вэ гэдгээс л босс болох уу бөөс болох уу гэдэг чинь шалтгаалах учраас наад захын оюутан хүний зайлшгүй мэдэх зүйлсийг зааж өгье гээд байгаа эдгээр сургалтуудад л суугаад аваарай л гэж захимаар байна дөө.
Эхний сургалт 2010 оны 2-дугаар сарын 26-ны 16.00 цагт “JSTOR Эрдэм шинжилгээний мэдээллийн сан, түүнийг хэрхэн ашиглах вэ?” бөгөөд library@mongoliacenter.org хаягаар өөрийн овог нэр, сургууль, ангиа бичиж бүртгүүлэх шаардлагатай. Хамгийн эхэнд бүртгүүлсэн 15 оюутан оролцох боломжтой. Эхний 15 оюутан гэдэг нь мөн л ХУРД-ыг шалгаж байгаа байхгүй юу.
Би мөн JSTOR-г хэрэглэх тухайд анхнаас анхан шатны мэдлэгтэй хэдий ч бие даалт, курс, дипломын ажил хийж буй оюутнуудад зайлшгүй шаардлагатай мэдээллийн эх үүсвэр гэдэг утгаар нь сайтар ашиглаагүй байгаа тул илүү мэдээлэл авахын тулд сургалтанд суухаар шийдээд байгаа.

Thursday, February 18, 2010

Элчин Сайдаас ном худалдан авахыг зөвлөсөн хариу ирүүллээ

Египет улсын Кайр хотод суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин Сайдаас доорхи асуултын хариултуудыг авахыг хүссэн бөгөөд нэгхэн хоногийн дотор хариу ирүүлсэнд баяртай байна.
"1. Исламын шашинтай энэ улсын Ерөнхийлөгчид Итгэмжлэх Жуух Бичиг барихад бусдаас ялгагдах онцлог ёслол байсан уу?
2. Та Египет улсаас өөр улс орнуудыг хавсран суудаг уу?
3. Цаашид Египет-Монгол улсуудын харилцааг ямар чиглэлд хөгжүүлэх нь боломжтой харагдаж байна?"

Оюутан Таны тавьсан гурван асуултад бэлэн хариултыг өгье.

Та хэрэв завтай болон бяцхан мөнгөтэй бол /гэрийнхнээсээ авна биз/
хавсралтаар хүргүүлсэн номыг маань авч үзэхэд
Таны гурван асуултын хариулт бэлэн байж байгаа.

Зөвхөн энэ хариулт ч биш уншууртай зөндөө мөр, өгүүлбэр, бүлгүүд бий.
Танай сургуулийн тухай бүхэл бүтэн панфлет бий. Энэ номыг худалдан авлаа
гэхэд Танд болон Танай эцэг эхэд огтхон ч гарз болохгүй ээ.

"Каирт", "Эл Кувейтэд" гэсэн хоёр бүлгийг авч ашиглаарай.
Харин бүтээлдээ миний номыг эшлэснээ оруулахаа мартав.

Элчин сайд Д.Баярхүү