Sunday, April 19, 2009

4 сарын 18

Өнгөрсөн сүүлийн гурав дөрвөн жилүүдээ эргэн бодоход үнэхээр маш хурдан мөртлөө дурсах дурсагдах зүйл ихтэйгээр ёстой л галзуу барын аманд нэг хийгээл нэг аваал гэдэг шиг л эрч хүчтэйгээр сайхан өнгөрөөжээ эдгээр өдрүүдээс хамгийн дурсгалтай нь бодоод байхнээ 4 сарын 18 хэмээх өдөр тодрох юм шиг санагдсан учраас яагаад чухал номенацид шалгарчихваа гэдгийгээ шударгаар бичсэн нь ер нь зүйтэй байх аа.
Одоогоос дөрвөн жилийн өмнөх буюу 2005 оны 4 сарын 18-ны өдөр анх удаа эгчийнхээ нулимсыг дуслуулан сургаалийн үгс сонсож байжээ. Яагаад гэхлээр би гэдэг хүн сургуулиа хаячихсан байсан тул хоёрдугаар семестр эхлэнгүүт гэрийнхэндээ мэдэгдэхгүйгээр дахин конкурс өгөхийн тулд Хүмүүнлэгийн дотуур байранд ороод шалгалтандаа бэлдхийнхээ хажуугаар ойр зуурынхаа хэрэглээний мөнгөө олохын тулд нэг рестаронд угаагчаар ажиллаж эхлээд байсан үе. Тэхэд юм гэдэг учиртай ч байх шиг тухайн үеийн тэр ажиллаж байсан газар япон эзэнтэй, зохион байгуулагч монгол эгч японоор ус цас шиг, орой 12 цагт тараад ажилчдаа нэг машиндаа суулган хүргэж өгдөг байсан бөгөөд явж байхдаа тэр хоёр японоор инээж хөхрөөл яриал байхад япон хэл сурах юмсан хэзээ эд нар шиг болох болдоо гэж бодож байсан шүү. Тийнхүү ажиллаж байхдаа өрөөнийхөндөө “би сургуулиа солих гээд дахин шалгалт өгнө харин одоо ажил хийж байгаа харин гэрийнхнээс хэн ч мэдээгүй, хэлж чадахгүйл байна, нэгмөсөн хэлэхгүй байж байгаал хүссэн сургуулийнхаа томилолтыг авчаал очих бодолтой” гэхээр тэд маань чи ёстой зоригтой өөртөө итгэлтэй байна шүү гэсэн дэмжих болгоомжлуулахын завсар сануулаал хэд хонож байтал нэг орой ажлаасаа иртэл Бямбаа эгч :
– яанаа баларсаан
- яасан?
- эгч чинь түрүүхэн ирээд чамтай уулзи гэхээр нь ам алдаад ажилдаа явчихсан гээд хэлцэн яанааа а
- тэгээд юү гэж байна?
- юун ажил гээл чамайг хурдан ирж уулз гэж байлээшдээ гэнгүүт л толгойд юү гэж хэлнээ гэсэн л асуулт зурсхийж байгаа юм л даа. Гэтэл маргааш өглөө эрт байрны жижүүр чамайг хүн дуудаж байна гээд гартал эгч майр ууртай зогсож байна а. Тэгээл сургаалиа айлдцандаа. Гэхдээ эгчийнхээ миний л төлөө гэсэн сэтгэлийг нь дусаж буй нулимс, хэлж буй үгнээс нь маш сайн ойлгосон учраас хэдийгээр өдөржингөө ажлаа хийн ядарч байсан ч тэглээ гээд надад алдах эрх байхгүй шүү гэдгээ далд ухамсартаа гүн бат суулгаж өгөн байнга өөртөө сануулж байсан учраас өглөө 5 гэхэд л босоод хичээлээ давтсаар амжилттайгаар хүссэн сургуульдаа орсондоо хүн үнэхээр хүссэн зүйл рүүгээ бүхийл зүрх сэтгэл оюун ухаанаараа тэмүүлж чадах л юм бол гарцаагүй авдаг юм шүү гэдгийг ойлгосон.
Гурван жилийн өмнөх 2006 оны 4 сарын 18-ны өдөр: тодхон үлдсэн дурсамж болохоор Богд ууланд гарч мод тарьж байсан. Магадгүй мод тарих нэрээр салхинд гарч спиртнийхээ дутагдлыг нөхөх зорилготой байсан гэхэд хилсдэхгүйдээ хэхэ. Анги бүрт оюутных нь тоогоор үндсүүдээ хуваагаад өгчихсөн учраас эхэндээ ч овоо үнэнчээр лаг л газраа хэмжээнд нь ухаал үрээ суулгаал булаал услаал явж байснаа сүүлдээ бушуухан дуусган найраа эхлэхийн тулд пармаалдах гээч болсондоо. Одоо нэг очиж үзэх юмсан яасан бол үнэнч суулгасанууд маань ургаа бол уу ...
Хоёр жилийн өмнөх 2007 оны 4 сарын 18-ны өдөр: Энэ өдөр миний хувьд үнэхээр маш сайхан гайхалтай өдөр болж өнгөрсөн юмдаг. Юу гэхлээр, 4 сарын 18 бол агуу эрдэмтэн, дипломатч Дүгэрсүрэн агсны хорвоод мэндэлсэн өдөр учраас энэхүү эрдэмтний 80 насны ойг нь Гадаад Хэргийн Яам, Олон Улсын Харилцааны Сургууль болон ар гэрийнхэн нь хамтран тэмдэглэн өнгөрүүлэх арга хэмжээний нэгээхэн хэсэгт нь “олон улсын харилцааны чиглэлээр суралцаж буй оюутнуудын дунд энэхүү мэргэжлийг сонгосон учир шалтгаан” гэсэн ерөнхий сэдвийн доор эссе бичлэгийн уралдаан зарлагдан өчнөөн хоносон юм билээ. Яагаад ингэж хэлж байна гэхлээр шатаар буух бүрт л хоёр давхарт нэг хүний зурагтай А3-аас арай бага дээр нь юм бичсэн самбар харагддаг ч хүний урманд очиж сонирхох хүсэл төрөөгүй л явсан байх. Тэгээд нэг өдөр захирлын туслах Өнөрөө эгч төлбөрийнхөө үлдэгдлийг барагдуулах талаар дуудаад гээд ортол –төлбөрөө хэзээ гүйцээх үү?, - харин тиймээ, би шалгалтуудаасаа өмнө өгнө л гэж бодоол явна” гэтэл “эхний байр нь бүтэн жилийн сургалтын төлбөрийн шагналтай эссений уралдаан байгаа гэнгүүт нь гараад хартал сүүлчийн хугацаа нь өнөөдөр л дуусах болохоос сэдэв нь ч сэтгэлд багтаж байна шүү. Гэтэл Өнөрөө эгч: - хэрвээ чи бичнэ гэвэл одоо намайг явахаас өмнө авчирч өгч болно.
- Одоо цаг хэд?
- 4 болох гэж байна.
- Тийм үү, яана а, аа за за би одоохон.
Тэгээл дээшээ хар хурдаараа гүйж оронгуутаа л хоёр бичгийн цаас үзгээ аваал “ Хүн-өөдөө тэмүүлэхийн хэрээр өндөр болдог” гэсэн гарчгийн дор толгойд буусан бүхнээ л үгээр дүрслэн аваачаад өгтөл “зарлагдаад хэдэн сар болж байгаа уралдаанд ийм ноорог хураалгавал хүндлээгүй бөгөөд үл тоомсорлосон хэрэг болно байх тиймээс чи маргааш өглөө шивээд намайг ажилд ирэнгүүт оруулаад ир” гэхлээр нь баярласан гэж-тухтайхан унших завшаан олдсонд. Орой очоод шивэхэд засвар ч нээх байсангүй. Тэгээл өгчихсөн.
Харин энэхүү өдөр тухайн үйл ажиллагаатай холбогдуулан манай мэргэжлийн чиглэлийн хүмүүс ирж Дүгэрсүрэн гуайтай холбоотой дурсамж мөн чухал сонирхолтой сэдвүүдээр илтгэл яриа өрнүүлэх байсан учраас түүнийг сонсох зорилготойгоор очоод байтал эссений дүн зарлах мөчид 1-р байр “Хүн- өөдөө тэмүүлэхийн хэрээр өндөр болдог” гэж зарлах агшинд чихэндээ итгэхгүй ч байх шиг, үнэхээр сюрприз гэж л тийм мэдрэмж төрүүлдэг болов уу гэмээр. Тийнхүү хоёр цагийн бичлэгээрээ бүтэн жилийн төлбөрийн асуудлаа шийдэж чадсандаа өөрөөрөө хоёрдахь удаагаа бахархан, чи чин сэтгэлээсээ хүсэх л юм бол юуг ч хийж чадна хэмээн далд ухамсартаа дахин сануулсаан.
Нэг жилийн өмнөх 2008 оны 4 сарын 18-ны өдөр: Азийн Физикийн Есдүгээр Олимпиадыг Монгол Улс анх удаа зохион байгуулахаар болсны дагуу оролцогчид болох Казакстаны хүүхдүүдийг Чингис хаан онгоцны буудлаас тосч байсан өдөр. Би энэхүү олимпиадын туршид Вьетнамын багийн хөтчөөр явах үед маш хөгжилтэй зүйлүүд тохиолдсоноос цухас дурдвал: халуун орноос ирж байгаа юм болохоороо тийм хүйтэн гэж санаагүй байх бүгд сандаалтай ирчихсэн. Гэтэл бас энэ үеэр тэнгэр муухайраад л цас мас ороод л тавгүй л байсан ч тэдний хувьд анхны цасыг Монголд үзлээ гээл тоглож гүйгээл, Тэрэлжид дагтаршсан цасаар байлдаж энэтэр, болж авсандаа тэдний хувьд. Өөр нэг манай талаас нүүр улайсан зүйл гэвэл: Нээлтэн дээр Боловсролын Сайд байсан Болормааг англиар мэндчилгээ унших үед арайчдээ л гэж бодсон. Тэд оролцогч хүүхдүүд бүр шоолж дооглоод л ... аливаа юмны анхны сэтгэгдэл гэгч нь л гүн гүнзгий нөлөөлдөг учраас монгол улсын талаархи ойлголтгүй байсан тохиолдолд бол үнэхээр цаашдаа бодууштай л юм билээ. Ийнхүү 10 хоног үргэлжилсэн олимпиад Хятад улсын баг тэргүүлж, манайх дошин дээрээ хэдий ч ганцхан хүрэл авсан нь нөгөө нээх хамгийн ухаантай нь гээл гайхуулдаг цээжээ дэлддэг нь яасан бээ л гэж бодогдсон.
Энэ үеэр миний хувьд давхар баяртай мэдээ сонссон маань Оюутан солилцоогоор Япон явахаар болсон гэдгийг Гадаад Харилцааны Хэлтсээс мэдэгдсэн явдал.
2009 оны 4 сарын 18-ны өдөр: Бямба гараг бөгөөд тэнгэр хангай ч сайхан байсан болохоор гадуур жаахан алхан, Нарантуул ч ороотохсон. Ийнхүү элдвийг ажиглан явж байхад яагаад ч юм ихэвчлэн миний үзэл бодолтой зөрчилдсөн, ганцхан миний гэлтгүй хувь хүний эрх чөлөөнд аймшигтайгаар халдсан үйлдлүүд л ажиглагдаад өөрийн эрхгүй л духны хооронд үрчлээс суучихгээд хэцүү юм аа. Жишээ нь: замаар яаж, хэрхэн, хэзээ нь, хаагуур нь гарахаа ерөөсөө ойлгохгүй байна. Ногоон гэрэл асахыг хүлээж байгаад тайванхан шиг алхаад гарах гэхлээр машинууд нь цагаан шугамаа дайраал зогсох аядана (зогсож байгаа нь их юм), жолоочууд нь өөрсдөө явах зайгүй болгон зам хааж зогсчихоод элдвээр хэлж дуудан доромжлох, усаар шүрших, орилж цочоох гээл үнэхээр хэлэх үг олдмооргүй. Эгчтэйгээ явахлаар хөтлөөл гүйхгээд байдаг. Миний хувьд бол яагаад яагаад яагаад? би гэрлээрээ гарч байхад ямар нэгэн гэмтэл учруулвал хэний буруу байхыг үзмээр байдаг. Ийнхүү аль ч талаасаа араатан аятай болчихсон. Бас нэг дургүй хүрдэг зүйл гэхлээр: хүний бие болон аливаа зүйлд ямар ч хяналтгүй юм шиг хүрдэг, мөн ямар учиртайг мэдэхгүйч хөгшин залуу эр эм гэлтгүй хүнийг цоо ширтээл хардаг, хоорондоо ярилцдаг, инээдэг явдал. Миний баримталдаг зарчмаар бол тухайн бие хүн өөртөө л таалагдаал явж байгаа юм чинь түүний юу өмссөн зүүсэн нь ёстой хэнд ч падгүй л баймаар юм. Ийм сонин материаллаг өнгө харсан сэтгэхүйтэй учраас хэн нэгэнд таалагдах гэсэн хандлагатай, таалагдаж тал засахын эхний алхам нь өнгө зүс учраас энэхүү хэрэгцээгээ хангахын тулд хялбар аргаар мөнгө олох- залуу охид, залуусын энэ хүслийг нь ч уба, ажаа нар нь мэддэг болчихсон бололтой юм шиг монголчуудын сэтгэхүйд бол эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн хооронд жирийн найз гэдэг ойлголт байхгүй бололтой.
Хэдийгээр энэ жилийн энэ өдөр үзэл бодлын зөрчилдөөн дунд өнгөрөөсөн ч дараа дараагийн энэ өдрүүдэд маш сайхан гэгээлэг бичлэгтэй байна гэдэгтээ өөртөө итгэж байна.

Эрх чөлөө, дур зорог хоёрын ялгааг ойлгодог болоосой.

Friday, April 3, 2009

Яах вэ эээ ... яана даа,


Дөнгөж сая суваг булаацалдан байж нэг нэвтрүүлэг үзэх явцдаа бодогдсон зүйлээ магадгүй бухимдсан сэтгэлээ ил гаргахыг л хүссэн маань энэ.
Бараг бүх суваг дээр өдөр бүр солонгосын олон ангит кино гараад эдгээрт нь бүүр нэг автчихсан хөгшин залуугүй ам булаалдан яриад л, тэгээд ядаж байхад дараалан хоёр анги гараад дуусна гэж байхгүй.
Савангийн дуурь хэрхэн үүссэн талаар хэд хэдэн удаа сонсчоод байхад бүгд л сонсож цаад учир начрын нь ойлгосон л баймаар даа гэтэл мэдрэл муутай юм шиг үйл явдлаар сунжиралдсан савангийн дууриар өчнөөн хэрэгтэй мэдээлэл сонсох, маргаашдаа зөв алхам хийх хайран сайхан цагаа баран төчнөөн минут идэвхгүй өнгөрөөж буйг зөвхөн өөрийнхөө эргэн тойрныг ажиглан харамсч байна. Тэгээд түрүүхэн буюу 10-аас 11 цагийн хооронд (Пүрэв гарагийн орой) Монголын Үндэсний Телевизээр цацагдсан Хүний хөгжил ба Ардчилал нэртэй нээлттэй хэлэлцүүлгийг бидний үеийн залуусын хэдэн хувь нь сонссон болдоо гэх сонирхол төрж байна.
Нөгөө талаас би хүний эрхийн талаар нэвтрүүлэг үзэнгээ савангийн дууриа үзэх эгч дүүгийнхээ эрхийг бодитоор, энэхүү бичлэгээрээ дамжуулан бусдын эрхэнд хийсвэрээр халдсан хэдий ч үнэхээр дахин олдохгүй цагаа дэмий зүйлд битгий их урсгаасай гэсэн дээ л.., Хэрвээ диско баар яваад цагаа үрж байна энээ тэрээ гэж байгаа хүмүүстэй бол би хувьдаа санал нийлэхгүй, нийлдэг ч үгүй яагаад гэхлээр долоо хоногийн юм уу эсвэл сарын алжаалаа тайлаад орчноосоо тасрах мэт мэдрэмжээр зөвхөн тэр сайхан транседаа уусан бүжиглэхийн сайхныг одоохондоо өөр юутай ч зүйрлэж чадахгүй л явна. Тэгээд ч бас сонголтын л асуудал л даа. Гэхдээ өнөөдрийн сонголт өнгөрсөн дэхь алдаагаа давтаагүй бөгөөд маргааш болон ирээдүйд чинь эерэг л байвал болж гэсэн үг биш үү...
Эцсийн эцэст савангийн дуурь, чат нэртэй ... (юу гэж нэрлэхээ мэдэдгүй) гаргаж буйг буруутгах гэсэндээ бус угаасаа ямар иргэд байна тийм төр гэх зарчмаар л явагдаж байгаа хойно.

Thursday, February 26, 2009

Миний зорилгын эхний алхам тавигдсан

Миний багаасаа мөрөөдсөн зүйл маань л олон улсын харилцааны мэргэжлээр сурч, гадаад улсуудын хэл, соёл, түүх, ард түмнийг нь судалж, тэдний үндэсний ашиг сонирхлоо тусгасан гадаад бодлогыг нь зөв ойлгосноор Монгол Улстай харилцах харилцааг бүхийл түвшинд сайжруулах юмсан гэж бодсоор байдаг юм. Тийм ч учраас мөрөөдлийнхөө дагуу мөрөөдлөө зорилго болгож амьдралд хэрэгжүүлэхээр Олон Улсын Харилцааны Сургуульд элсэн орж, япон хэлийг сонгон суралцаж байгаад 2008 оны 9 сарын 8-нд оюутан солилцоогоор Их Наран улсад ирснээр - хэрвээ би туйлын зорилгоо Дэлхийн оргил цэг Жомолунгматай зүйрлэвэл энд ирсэн маань тэрхүү агуу Гималайн бэлд очсон шүү гэж өөрийгөө урамшуулмаар санагдлаа.

Энэхүү бичлэгийн учир нь тун удахгүй нутаг буцах шийдвэр гаргасан тул намайг ирж суралцахад гүн туслалцаа үзүүлсэн бүх хүмүүстээ талархлаа илэрхийлэх ёстой учраас Аояама Гакуйн Их Сургуулийн Олон Улсын Солилцооны Төв болон тэтгэлэг олгосон Японы Оюутны Үйлчилгээний Байгууллага (JASSO) - д илгээсэн талархлын бичлэг юм.

Бага байхаасаа л Япон, Монголын түүхэн харилцааг шимтэн уншдаг байсан болохоор ном зохиол дээр бичигдсэнд тулгуурлан хоёр орны ард түмнүүдийн бие биендээ дотно элэгтэй ханддаг байдлыг ойлгосон ч далай тэнгисээр хүрээлэгдэн алслагдсан будааны соёлтой суугуул Япон ард түмэн, эх газрын нүүдэлчин гаралтай Монгол түмнээс соёл, зан заншил, сэтгэхүй, амьдралын хэв маяг болон бүхий л зүйлээрээ ялгаатай байдлыг тухайн нийгэмд нь очиж мэдрэх юмсан гэсэн хүсэл үргэлж толгойд минь эргэлддэг бөгөөд Японд очиж сурах арга замуудыг маш сайн судалж байсан болохоор энэхүү суралцах сайхан боломжийг олгосон Аояама Гакуйн Их Сургуулийнхаа Олон Улсын Солилцооны Төвийн бүх ажилчдад баярласан талархсанаа хамгийн эхэнд хэлэх ёстой. Мөн түүнчлэн Япон бол дэлхийд хоёрдугаарт бичигддэг өндөр хөгжилтэй орон, Токио бол амьдралын өртөг өндөртэйгөөрөө дэлхийд нэгдүгээрт ордог учраас хэдийгээр энд ирж сурах эрхийг туйлын баяртайгаар хүлээж авсан ч хөгжиж буй улсын иргэн миний хувьд санхүүгийн асуудал тулгарсан. Тухайн үед энэхүү хүнд асуудлыг шийдэж тэтгэлэг олгосон Японы Оюутны Үйлчилгээний Байгууллага (JASSO)-д `та бүхэн миний санхүүгийн асуудлыг шийдэж өгснөөр миний бие энэхүү мөнгөний асуудалд санаа зоволгүйгээр хичээлдээ бүх анхаарлаа хандуулах болон Япон улсын гайхамшигтай дурсгалт газруудаар явж их зүйлийг мэдэж сурч, Япон улс, Япончуудын сайхан сэтгэлийг мэдрүүлж, бараг явмааргүй болон дахин ирэх хүслийг төрүүлж өгсөнд үнэхээр их баярласан` гэж хэлмээр байна. Хэдийгээр миний япон хэлний мэдлэг тааруу байсан хэдий ч суралцах хугацаанд бэрхшээлтэй асуудал огт гарч байгаагүй, харин ч Аояама Гакуйн Их Сургуулийн багш нар нь чадварлаг, мэдлэгтэй хичээлээ хэрхэн заавал оюутнууддаа сонирхолтой байхыг маш сайн мэддэг учраас улам л хичээн суралцах хүсэл сонирхлыг төрүүлсээн. Энэхүү хугацаанд сургуулиас олон маш сайхан арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулж солилцооны оюутнуудыг нийгэмтэйгээ улам ч танилцуулж байсан нь богинохон хугацаанд хурдан дасан зохицож, хэн бүхнийг Наритагаас хөөрөх агшинд нулимс унагахаас өөрцгүйд хүргэсэн болов уу...
Зургаан сарын хугацаа үнэхээр хурдан өнгөрсөн ч гэлээ Япончуудын тусархаг сайхан сэтгэл, ажилсаг нямбай байдал нь энэ сайхан арлын оронд заавал дахин эргэн ирж дутуугаа гүйцээж, тусалж дэмжсэн бүх хүмүүсийнхээ ачийг нь хариулахаар сайн үйлийг хийх хэрэгтэй гэдгийг ухамсарлуулж байна.
Би та бүхэнд өртэй... Заавал төлөх болно.

Sunday, February 22, 2009

Цагаан Сар

Өнөөдөр буюу 2009 оны 2 сарын 22-ны өдөр золгоогүйгээс л биш Цагаан Сарын баяраа тэмдэглэчихлээ.
Bridge Asia Foundation хэмээх байгууллагаас жил бүр тэмдэглэсээр энэ жил 22-дахь удаагаа тэмдэглэн өнгөрүүлсэн нь энэ болой.
1500-аад зочид цугласны ихэнх нь хятад, солонгос, малайз, вьетнам болон япон мэдээж монголчууд оролцсон өргөн сайхан тэмдэглэн өнгөрүүллээ.

Энэхүү 22-дахь удаагаа зохион байгуулагдсан Цагаан Сарын баярын зохион байгуулах үйл ажиллагаанд энэ жил анх удаагаа Монгол Улсаас төлөөлөл болж байгаадаа маш их баяртай байсан. Тухайн арга хэмжээг зохион байгуулагч Bridge Asia Foundation ч хүртэл маш их ач холбогдол өгч, аль болох олон монголчуудаа урьж арга хэмжээг танилцуулан дараа дараагийн жилээс эх орноо сурталчлах илүү далайцтай арга хэмжээ авахыг санал болгож байсан хэдий ч наймхан монголчууд ирсэн нь, Япон дахь Монголын Элчин Сайдын Яам руу удаа дараа мэйл явуулсан боловч ямар ч хэл сураггүй бөгөөд өнөөдөр Элчин Сайд өөрөө биш юмаа гэхэд нэг ч гэсэн төлөөлөл ирүүлээгүй нь жаахан тиймэрхүү санагдсан.

Sunday, February 15, 2009

Гэгээн хайрын өдрийн дурсамж
















...Амьд явахыг би бусдад хайраа түгээхийн нэр гэж бодном.
Аз жаргалыг би бусдаас хайр хүлээхийн нэр гэж ойлгоном...

Wednesday, February 11, 2009

Япон улсын Үндсэн Хууль батлагдсаны 120 жилийн ойн өдөр


2 сарын 11-ний өдөр үндсэрхэг үзэлтэй япончуудын хувьд бол хоёр баяр давхацдаг чухал өдөр юм байна.
1. МЭӨ 660 оны энэхүү өдөр анхны эзэн хаан Жимму Япон улсыг байгуулсан хэмээн тэмдэглэгдсээр ирсэн хэдий ч сурвалж бичигт цөөхөн дурдагдсан болон мэдээлэл хомс байдлаас шалтгаалан домгийн шинжтэй. Тухайлбал: МЭӨ 711 оны 2 сарын 13-нд төрсөн гэдэг ч бас нас бараад дахин МЭӨ 585 оны 3 сарын 11-ний өдөр мэндэлсэн хэмээн тодорхой бус. Мөн Шинтод итгэгчид болохоор Жимму бол нарны охин тэнгэр Аматэрасугийн үр сад ч гэж үздэг. Харин Кожикид тэмдэглэснээр бол 126 насалсан гэнэ. Юутай ч жил бүрийн 2 сарын 11-ний өдөр бол үндэсний баярын өдөр бөгөөд бүх нийтээр амарч, миний очиж үзсэнээр бол Мэйжийн шүтээнд бага, дунд сургуулийн сурагчид ижилхэн хувцсаар жигдрэн янз бүрийн үзүүлбэр тоглож байсан бөгөөд ер нь л хүмүүст эх орноо хайрлах үзлийг тєлєвшүүлэх зорилготойгоор өнгөрөөдөг бололтой.
2. 1889 оны 2 сарын 11-ний өдөр Мэйжийн Үндсэн Хууль батлагдсан бөгөөд дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялагдсаны дараа 1946 оны 11 сарын 3-ны өдөр энхийг эрхэмлэсэн үндсэн хуулиар өөрчлөгдөх хүртэл хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан.
Харин сониноос Мэйжийн үндсэн хуулийн өдрийг япончуудын үндсэрхэг үзэл сэргэхээс болгоомжлон ач холбогдол өгч тэмдэглэхийг сайшаадгүй гэнэ.

Tuesday, January 27, 2009

Япон, Хятадын харилцааны шийдэгдээгүй асуудал - 2

Ясукуни сүмийн асуудал: сурах бичгийн асуудлаар үймсэн харилцаа `нөхөрлөл, хамтын ажиллагаа` хэмээх сайхан үгээр халхлагдсан ч удалгүй дахин хэрүүл мандсан юм.

Энэ удаагийнх бол 19 дүгээр зууны хоёрдугаар хагасаас хойшхи дайнуудад эзэн хааны төлөө амь үрэгдсэн Японы 2,5 сая цэрэг, офицер, дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлд олон улсын шүүхийн шийдвэрээр дүүжлүүлсэн "А" зэрэглэлийн 14 дайны гэмт хэрэгтний нэрс бүхий дурсгалын самбар байдаг Ясукуни сүмд Японы ерөнхий сайд айлчлан тэдний гэгээн дурсгалыг хүндэтгэж мөргөл үйлдсэнээс үүдсэн маргаан.

Ерөнхий Сайд Накасонэ Ясухиро 1985 оны 8 сарын 15-ны өдөр Ясукуни сүмд зочилсноор дахин харилцаа муудах шалтгаан болсон хэдий ч сонирхолтой нь энэхүү айлчлал японы нөлөө бүхий хүмүүсийн анхных бус тухайлбал энэ сайд гэхэд л урд нь олон удаа энэ газар ирж байсан ч энэ удаа япон улс дайнд бууж өгсний 40 жилийн ойн өдөр учраас энэ үед хоёр орны гадаад худалдаанд хятад үргэлж алдагдал хүлээж, цаашид ч өсөх төлөв ажиглагдсанаас японы эмзэг цэгт нь дөрөөлж байгаад давуу байдлыг олж авах ээлжит төлөвлөгөө.
Сайдыг сүмд мөргөл үйлдсэний дараа Бээжингийн Их сургуулийн оюутны хотхонд ерөнхий сайдыг цэргийн хувцастай дүрсэлсэн шог зураг гарч, 9 сарын 18-ны өдөр буюу Япон улсын 1931 онд Манжуурт түрэмгийлсний ойн өдрөөр Бээжин болон Шинхуа их сургуулиудын мянга гариу оюутан Тянь Ань Миний талбайд цуглан `Японы милитаризм далд ор`, `Накасонэ далд ор` хэмээн уриа хашгиран эсэргүүцлээ илэрхийлж байсан хэдий ч `Бид Япон-Хятад хоёр орны харилцааг эсэргүүцээгүй, бид японы ард түмнийг ч эсэргүүцээгүй харин японы ноёрхлыг дахин сэргээх зорилготой милитаристуудыг эсэргүүцэж байна` хэмээн сонин хэвлэлд ярилцлага өгч байсан.
Энэхүү байдалд харин Хятадын эрх баригчид дахин харилцаандаа сэв суулгахаас болгоомжлон нухацтай хандсанаар шийдвэр гаргах түвшинд бол тэгтлээ ач холбогдол өгөөгүй.
Харин Японы тал маш их санаа зовж, 10 сарын 17-19-ний өдрүүдэд Ерөнхий Сайд дахин сүмд айлчлах төлөвлөгөөтэй байсан ч үүнийгээ цуцлан цааш цаашдын эрх баригчид энэхүү асуудал дээр нухацтай хандах нь зайлшгүй юм байна хэмээх дүгнэлтэнд хүрч байхад Либерал Ардчилсан намынхан `бид бүхэн үргэлж бусдын ааш занг олох гэж хичээх шаардлагагүй` хэмээн эсрэг байр сууринаас хандаж буйгаа илэрхийлж байсан.
Ясукуни сүмийн асуудлаар Хятадын албан ёсны байр суурийг Ху Яобан `Японы ард түмэн болон цэргийн гэмт хэрэгтнүүдийг ялгаж ойлгох нь бидний хувьд чухал бөгөөд өнгөрсөн түүхийг зөв үнэлэх хэрэгтэй юм` хэмээн мэдэгдэж үүний хариуд японы тал 11 сарын эхээр 503 хятад өсвөр насныхныг япон оронтой танилцах аялал хийлгэх болсноор энэ удаадаа намдсан юм.
Харин дахин 2001 онд Японы 89-дэх ерөнхий сайдаар сонгогдсон Жүничиро Койзүми албан тушаалдаа очсон дариугаасаа эхлэн 2006 он хүртэл 6-н удаа Ясукуни сүмд айлчилсны улмаас Хятад, Өмнөд Солонгостой өндөр дээд хэмжээний айлчлал тасран, маш их эсэргүүцэлтэй тулгарсны улмаас сайн дураараа огцрохоо мэдэгдэн 2006 оны 9 сарын 26-нд Шинзо Абэ дараагийн ерөнхий сайд болж дахин ийм алдаа гаргахгүйгээ мэдэгдэн, гадаад дахь анхны icebreaking айлчлалаа 10-н сард Хятадаар эхлүүлснээр хоёр орны 5 жил тасалдсан харилцаа сэргэх эхлэл тавигдан, 2007 оны 4 сард Хятадын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий Сайд Вэн Зиабао Японд,12 сард нь тухайн үеийн Японы Ерөнхий Сайд Ясуо Фукуда хариу айлчлал болон 1998 онд Хятадын төрийн тэргүүн Зиань Земин айлчилснаас хойш арван жил завсарлаад байсан дээд хэмжээний айлчлалыг Ху Жинтао 2008 оны 5 сарын 6-10-ны өдрүүдэд `урин хавар` хэмээх айлчлалынхаа туршид Зүүн Хятадын тэнгист хамтран үйл ажиллагаа явуулахаар тэмдэглэснээс өөр ахиц гараагүй зүгээр л бэлэгдлийн шинж чанартай айлчлал болоод өнгөрсөн хэмээн судлаачид дүгнэж буй нь Ясукуни сүмийн асуудал тодорхой бус үлдсэн бөгөөд энэ хоёр улс цаашдаа бие биенээсээ хэрхэн харилцан хамаарахаас хэрүүл дахин үүсэх үгүй нь харагдах болов уу.